ហេតុអ្វីបានជាព្រះមហាកច្ចាយនៈប្រែប្រួលពីរូបរាងល្អឆើតឆាយទៅជាព្រះសង្ឃធាត់?

 ហេតុអ្វីបានជាព្រះមហាកច្ចាយនៈប្រែប្រួលពីរូបរាងល្អឆើតឆាយទៅជាព្រះសង្ឃធាត់?

ព្រះមហាកច្ចាយនៈ គឺជាព្រះមហាសាវ័កដ៏សំខាន់មួយអង្គក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា។ ព្រះនាមរបស់ព្រះអង្គលេចធ្លោក្នុងឋានៈជាព្រះថេរៈដែលមានបញ្ញាជ្រាលជ្រៅ អាចពន្យល់បកស្រាយព្រះធម៌ដែលព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទ្រង់ត្រាស់សំដែងដោយសង្ខេប ឱ្យលាតត្រដាងជាអត្ថន័យទូលំទូលាយ ក្បោះក្បាយ និងយល់បានយ៉ាងច្បាស់លាស់។

ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទ្រង់បានលើកតម្កើងព្រះមហាកច្ចាយនៈថាជា «ឯតទគ្គៈ» គឺប្រសើរលើសភិក្ខុទាំងឡាយផ្នែកពន្យល់សេចក្តីសង្ខេបឱ្យពិស្តារ។ គុណសម្បត្តិនេះហើយគឺជាខ្លឹមសារពិតនៃព្រះមហាកច្ចាយនៈក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា មិនមែនរូបរាង មិនមែនភាពធាត់ ឬភាពស្រស់ស្អាតនោះទេ ប៉ុន្តែជាបញ្ញាដែលអាចធ្វើឱ្យធម៌ដ៏ជ្រាលជ្រៅក្លាយជាផ្លូវនៃការយល់ដឹងរបស់អ្នកស្តាប់។

ប៉ុន្តែនៅក្នុងគតិជំនឿរបស់ពុទ្ធសាសនិកជាច្រើន នៅពេលរំឭកដល់ព្រះមហាកច្ចាយនៈ ឬព្រះសង្កច្ចាយន៍ រូបភាពដែលធ្លាប់ភ្នែកបែរជាព្រះភិក្ខុដែលមានរូបរាងធាត់ ផ្ទៃមុខពោរពេញដោយសេចក្តីសុខ ញញឹមស្ងប់ ជាតំណាងនៃភាពបរិបូរ សេចក្តីមេត្តា និងលាភសំណាងទៅវិញ។

ទើបកើតជាសំណួរថា ហេតុអ្វីបានជាព្រះមហាកច្ចាយនៈដែលជាព្រះអរហន្តមានរូបរាងល្អឆើតឆាយ បែរជាក្លាយជារូបភាពព្រះសង្ឃធាត់នៅពេលក្រោយ?

ចម្លើយត្រូវនិយាយដោយត្រង់ទៅត្រង់មក និងប្រកបដោយយុត្តិធម៌ថា នៅក្នុងព្រះត្រៃបិដក និងប្រវត្តិដើមចម្បងរបស់ព្រះមហាកច្ចាយនៈ ខ្លឹមសារដែលលេចធ្លោបំផុតគឺភាពជាព្រះអរហន្តដ៏ប្រសើរផ្នែកពន្យល់ធម៌។ ចំណែករឿងរ៉ាវនៃការ «ប្រែរូបកាយជាព្រះធាត់» មិនមែនជាចំណុចលេចធ្លោដែលមានបញ្ជាក់ច្បាស់ក្នុងព្រះត្រៃបិដកដូចជាតំណែងឯតទគ្គៈរបស់ព្រះអង្គនោះទេ ប៉ុន្តែជារឿងរ៉ាវក្នុងគតិជំនឿសទ្ធានៅសម័យក្រោយ ដែលរីកសាយភាយយ៉ាងខ្លាំងនៅក្នុងវប្បធម៌ពុទ្ធសាសនានៃតំបន់មួយចំនួន។

យោងតាមដំណើររឿងធ្លាប់ឮ ព្រះមហាកច្ចាយនៈដើមឡើយជាភិក្ខុដែលមានរូបសម្បត្តិល្អឯក ល្អរហូតដល់អ្នកដែលបានឃើញមួយចំនួនយល់ច្រឡំ ឬកើតតម្រេកត្រេកអរក្នុងរូបកាយរបស់ព្រះអង្គ។ រឿងខ្លះដំណាលថា ភាពស្រស់ស្អាតរបស់ព្រះអង្គធ្វើឱ្យមនុស្សទូទៅយល់ច្រឡំថាជាព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ហើយរឿងខ្លះទៀតដំណាលថា មានស្ត្រី ឬមនុស្សដែលបានឃើញកើតការលង់ស្រឡាញ់លើរូបរាងរបស់ព្រះអង្គ រហូតក្លាយជាឧបសគ្គដល់សមណភេទ។

ព្រះមហាកច្ចាយនៈទើបតាំងអធិដ្ឋាន ឬសម្ដែងរូបរាងឱ្យខុសប្លែកពីដើម ឱ្យមើលទៅធាត់ និងមិនស្រស់ស្អាតតាមនិយមន័យរបស់លោកិយ ដើម្បីកុំឱ្យរូបកាយរបស់ព្រះអង្គក្លាយជាហេតុនាំឱ្យអ្នកដទៃកើតកិលេស និងដើម្បីឱ្យមនុស្សបែរមកចាប់អារម្មណ៍លើព្រះធម៌ជាជាងរូបរាងកាយខាងក្រៅ។

ទោះបីជាសេចក្តីលម្អិតទាំងនេះជារឿងនិទានសម័យក្រោយក៏ដោយ ប៉ុន្តែខ្លឹមសារធម៌ដែលបង្កប់នៅខាងក្នុងគឺជ្រាលជ្រៅក្រៃលែង។

ពីព្រោះរឿងនេះមិនបានចង់បង្រៀនថា ភាពស្រស់ស្អាតជារឿងខុសឆ្គងនោះទេ

មិនបានបង្រៀនថារាងកាយធាត់ឬស្គមធ្វើឱ្យមនុស្សខ្ពស់ទាបនោះទេ

មិនបានបង្រៀនឱ្យមើលងាយរូបកាយបែបណាមួយឡើយ

តែបង្រៀនថា សូម្បីតែអ្វីដែលលោកិយសរសើរថា «ល្អស្អាត» ក៏អាចក្លាយជាឧបសគ្គរំខានដល់ផ្លូវធម៌បានដែរ ប្រសិនបើចិត្តរបស់អ្នកឃើញនៅតែពេញទៅដោយតម្រេកត្រេកអរ។

នៅក្នុងផ្លូវលោក ភាពស្រស់ស្អាតតែងតែត្រូវបានគេមើលឃើញថាជារបស់គួរជាទីប្រាថ្នា៖

 * ចង់មានមុខមាត់ស្អាត

 * ចង់មានរូបរាងល្អ

 * ចង់ក្លាយជាទីចាប់អារម្មណ៍

 * ចង់ឱ្យគេកោតសរសើរ

 * ចង់ឱ្យអ្នកណាឃើញហើយមានអារម្មណ៍ចាប់ចិត្តប្រតិព័ទ្ធ

ប៉ុន្តែនៅក្នុងផ្លូវធម៌ ភាពស្រស់ស្អាតគ្រាន់តែជារូបម្យ៉ាង ដែលកើតឡើងដោយសារហេតុបច្ច័យ អាស្រ័យកម្ម អាស្រ័យវ័យ អាស្រ័យធាតុ អាស្រ័យសុខភាព និងអាស្រ័យការដឹងរបស់អ្នកមើល។ នៅពេលហេតុបច្ច័យប្រែប្រួល ភាពស្រស់ស្អាតក៏ប្រែប្រួល នៅពេលវ័យផ្លាស់ប្តូរ រូបកាយក៏ផ្លាស់ប្តូរ ហើយនៅពេលចិត្តរបស់អ្នកមើលប្រែប្រួល អ្វីដែលធ្លាប់តែសរសើរក៏មិនមែនជារបស់ដែលគ្រប់គ្នានឹងសរសើរជានិច្ចនោះដែរ។

រូប ទើបមិនមែនជាទីពឹងដ៏ស្ថិតស្ថេរឡើយ។

ព្រះមហាកច្ចាយនៈនៅក្នុងគតិនៃរឿងនិទាននេះ ទើបប្រៀបដូចជាបុគ្គលដែលឃើញភ័យនៃរូបកាយល្អស្រស់ស្អាតយ៉ាងលម្អិត៖

 * មិនមែនឃើញភ័យព្រោះរូបកាយរបស់ព្រះអង្គខុសនោះទេ ប៉ុន្តែឃើញភ័យព្រោះរូបកាយអាចក្លាយជាហេតុឱ្យអ្នកដទៃវង្វេង

 * មិនមែនស្អប់ខ្ពើមរូបកាយនោះទេ ប៉ុន្តែមិនព្រមឱ្យរូបកាយក្លាយជាចំណុចកណ្តាលនៃសទ្ធា

 * មិនមែនបំផ្លាញគុណតម្លៃរបស់ខ្លួនឯងនោះទេ ប៉ុន្តែការពារកុំឱ្យមនុស្សទាំងឡាយជាប់ជំពាក់នឹងសម្បកក្រៅ រហូតមើលមិនឃើញធម៌ខាងក្នុង។

នេះគឺជាភាពជ្រាលជ្រៅនៃព្រះអរហន្ត។

មនុស្សទូទៅនៅពេលមានអ្វីដែលលោកិយសរសើរ តែងតែចង់រក្សាទុក៖

 * ពេលមានរូបសម្បត្តិល្អ ក៏ចង់ឱ្យគេឃើញ

 * ពេលមានមន្តស្នេហ៍ ក៏ចង់ឱ្យគេទទួលស្គាល់

 * ពេលមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះ ក៏ចង់ឱ្យគេចងចាំ

   ប៉ុន្តែបុគ្គលដែលអស់កិលេសហើយ រមែងមិនត្រូវការឱ្យវត្ថុទាំងនេះមកបញ្ជាក់ពីគុណតម្លៃរបស់ខ្លួនឡើយ។

ព្រះអរហន្តមិនបាច់ស្អាតដើម្បីឱ្យអ្នកណាស្រឡាញ់

មិនបាច់លេចធ្លោដើម្បីឱ្យគេលើកតម្កើង

មិនបាច់ថែរក្សារូបភាពដើម្បីឱ្យខ្លួនឯងមានតម្លៃ

ព្រោះចិត្តដែលរួចចាកទុក្ខហើយ មិនបានរស់នៅដោយសារចំណីនៃពាក្យសរសើរឡើយ។

បើរូបសម្បត្តិល្អជាហេតុនាំឱ្យមនុស្សយល់ខុស ព្រះអង្គក៏ព្រមលះបង់ភាពស្រស់ស្អាតនោះចោល

បើរូបភាពខាងក្រៅជាហេតុឱ្យមនុស្សជាប់ជំពាក់នឹងរូប ព្រះអង្គក៏ព្រមឱ្យរូបភាពនោះផ្លាស់ប្តូរ

បើរាងកាយដើមជាហេតុឱ្យអ្នកដទៃកើតកិលេស ព្រះអង្គក៏មិនប្រកាន់មាំថាកាយនេះត្រូវតែមើលទៅស្រស់ស្អាតជានិច្ចនោះទេ។

ខ្លឹមសារនៃរឿងនេះទើបស្ថិតនៅលើពាក្យថា «ការមិនប្រកាន់ជាប់ក្នុងរូប»។

ព្រះមហាកច្ចាយនៈមិនបានបាត់បង់អ្វីឡើយពីការមិនស្រស់ស្អាតនៅក្នុងក្រសែភ្នែកលោកិយ ពីព្រោះអ្វីដែលព្រះអង្គមានស្រាប់ហើយនោះ គឺធម៌ដ៏ប្រសើរថ្លៃថ្លា។

លោកិយអាចសរសើររូប

ប៉ុន្តែព្រះពុទ្ធសាសនាសរសើរបញ្ញា។

លោកិយអាចលើកតម្កើងភាពស្រស់ស្អាត

ប៉ុន្តែព្រះពុទ្ធសាសនាលើកតម្កើងការអស់ទៅនៃកិលេស។

លោកិយអាចចាប់អារម្មណ៍លើរូបរាងរបស់ព្រះមហាកច្ចាយនៈ

ប៉ុន្តែព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទ្រង់លើកតម្កើងព្រះអង្គដោយសារសមត្ថភាពក្នុងការបកស្រាយព្រះធម៌ឱ្យពិស្តារ។

នេះជាចំណុចដែលយើងគួរងាកមកមើលឱ្យត្រឹមត្រូវ។

រូបភាពព្រះសង្កច្ចាយន៍រាងធាត់ដែលប្រជាជនគោរពបូជានៅពេលក្រោយ ប្រហែលជាត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយជំនឿរឿងភាពសម្បូរសប្បាយ លាភសំណាង និងមេត្តាធម៌ ប៉ុន្តែប្រសិនបើយើងមើលត្រឹមតែរឿងសុំទ្រព្យ សុំភាពបរិបូរ យើងប្រហែលជារំលងខ្លឹមសារពិតរបស់ព្រះមហាកច្ចាយនៈហើយ។

ខ្លឹមសារពិតរបស់ព្រះអង្គគឺបញ្ញា

គឺភាពជាព្រះអរហន្ត

គឺសមត្ថភាពក្នុងការពង្រីកពន្យល់ធម៌

គឺការមិនជាប់ជំពាក់សូម្បីតែក្នុងរូបកាយរបស់ខ្លួនឯង

និងជាការត្រៀមខ្លួនរួចជាស្រេចដើម្បីលះបង់អ្វីដែលលោកិយវង្វេង ដើម្បីកុំឱ្យព្រះធម៌ត្រូវបានបាំងបិទ។

ភាពធាត់នៅក្នុងដំណើររឿងនេះ ទើបមិនគួរត្រូវបានមើលឃើញជារឿងកំប្លែង ឬជាសញ្ញានៃការស៊ីឆ្ងាញ់ដេកលក់នោះឡើយ ប៉ុន្តែគួរតែអានជាអត្ថន័យនិមិត្តរូបថា អ្នកប្រតិបត្តិធម៌មិនចាំបាច់ត្រូវថែរក្សារូបភាពដែលលោកិយចូលចិត្តនោះទេ ប្រសិនបើរូបភាពនោះជាហេតុធ្វើឱ្យកិលេសរីកចម្រើន។

នៅក្នុងជីវិតរបស់យើង រឿងនេះឆ្លុះបញ្ចាំងយ៉ាងខ្លាំងក្លាណាស់។

មនុស្សជាច្រើនមិនបានរងទុក្ខព្រោះគ្មានគុណតម្លៃនោះទេ

ប៉ុន្តែរងទុក្ខដោយសារតែផ្ញើគុណតម្លៃទុកលើក្រសែភ្នែករបស់អ្នកដទៃ៖

 * ពេលគេសរសើរ ក៏មានអារម្មណ៍ថាខ្លួនមានតម្លៃ

 * ពេលគេមិនសរសើរ ក៏មានអារម្មណ៍ថាខ្លួនឯងបាត់បង់

 * ពេលរូបភាពខ្លួនឯងមើលទៅល្អ ក៏សប្បាយចិត្ត

 * ពេលរូបភាពខ្លួនឯងមិនល្អ ក៏កើតទុក្ខ

 * ពេលមានគេចាប់អារម្មណ៍ ក៏មានអារម្មណ៍ថាសំខាន់

 * ពេលគេមើលរំលង ក៏មានអារម្មណ៍ថាទាបថោក។

នេះហើយជាការជាប់ជំពាក់ក្នុងរូប ក្នុងទម្រង់របស់មនុស្សសម័យបច្ចុប្បន្ន៖

 * មិនត្រឹមតែជាប់នឹងផ្ទៃមុខប៉ុណ្ណោះទេ

 * តែជាប់នឹងរូបភាពខាងក្រៅ

 * ជាប់នឹងការទទួលស្គាល់

 * ជាប់នឹងភាពមើលទៅល្អ

 * ជាប់នឹងការដែលគេមើលឃើញថាជាមនុស្សពូកែ

 * ជាប់នឹងការដែលគេមើលឃើញថាស្អាត ឬសង្ហា

 * ជាប់នឹងការដែលគេមើលឃើញថាជោគជ័យ

 * ជាប់នឹងការដែលគេមើលឃើញថាជាមនុស្សមានតម្លៃ។

រឿងព្រះមហាកច្ចាយនៈទើបដាស់តឿនថា កាលណាយើងកាន់តែចង់ឱ្យលោកិយមើលមកយើងបែបណា ចិត្តរបស់យើងក៏កាន់តែត្រូវលោកិយកាន់ខ្សែទាញទុកខ្លាំងប៉ុណ្ណោះដែរ៖

 * បើចង់ឱ្យលោកិយសរសើររូប ចិត្តក៏ខ្លាចលោកិយឃើញសេចក្តីទ្រុឌទ្រោម

 * បើចង់ឱ្យលោកិយសរសើរភាពពូកែ ចិត្តក៏ខ្លាចកំហុសឆ្គង

 * បើចង់ឱ្យលោកិយសរសើរអំពើល្អ ចិត្តក៏ខ្លាចគេយល់ច្រឡំ

 * បើចង់ឱ្យលោកិយឃើញតម្លៃ ចិត្តក៏ខ្លាចគេមើលរំលង។

ប៉ុន្តែអ្នកមានធម៌រមែងសន្សឹមៗសួរខ្លួនឯងថា តើយើងនឹងរស់នៅដើម្បីឱ្យលោកិយមើលឃើញយើង ឬដើម្បីឱ្យចិត្តមើលឃើញធម៌?

ព្រះមហាកច្ចាយនៈក្នុងដំណើររឿងនេះ ទើបប្រៀបដូចជាការបង្រៀនថា ប្រសិនបើភាពស្រស់ស្អាតធ្វើឱ្យមនុស្សវង្វេង ក៏មិនចាំបាច់រក្សាភាពស្រស់ស្អាតនោះទុកដើម្បីឱ្យមនុស្សវង្វេងបន្តទៀតឡើយ៖

 * បើរូបភាពខាងក្រៅធ្វើឱ្យធម៌ត្រូវបានបាំងបិទ ក៏ត្រូវព្រមកាត់បន្ថយសារៈសំខាន់នៃរូបភាពនោះចេញ

 * បើភាពលេចធ្លោធ្វើឱ្យមនុស្សមើលខុស ក៏ត្រូវព្រមដកថយពីភាពលេចធ្លោ

 * បើអ្វីដែលលោកិយសរសើរធ្វើឱ្យចិត្តអ្នកដទៃកើតកិលេស អ្នកមានមេត្តារមែងមិនត្រេកអរឱ្យវត្ថុនោះក្លាយជាហេតុនៃសេចក្តីវង្វេងឡើយ។

នេះមិនមែនជាការរត់គេចពីលោកិយនោះទេ

ប៉ុន្តែជាការមិនព្រមឱ្យលោកិយចូលមកធ្វើជាម្ចាស់លើអត្ថន័យនៃជីវិត។

ព្រះអរហន្តមិនសាងអត្តភាព (ភាពជាខ្លួនឯង) លើភាពស្រស់ស្អាត

មិនសាងអត្តភាពលើភាពមិនស្អាត

មិនសាងអត្តភាពលើភាពធាត់

មិនសាងអត្តភាពលើភាពស្គម

មិនសាងអត្តភាពលើពាក្យសរសើរ

មិនសាងអត្តភាពលើពាក្យតិះដៀល។

ពីព្រោះអ្វីៗទាំងអស់គ្រាន់តែជារូប គ្រាន់តែជាសង្ខារ គ្រាន់តែជារបស់ដែលកើតឡើងហើយរលត់ទៅវិញប៉ុណ្ណោះ៖

 * បើគេសរសើរថាស្អាត ក៏គ្រាន់តែជាសំឡេង

 * បើគេថាអាក្រក់មើល ក៏គ្រាន់តែជាសំឡេង

 * បើរូបកាយប្រែប្រួល ក៏ជាធម្មតារបស់កាយ

 * បើលោកិយផ្លាស់ប្តូរគំនិត ក៏ជាធម្មតារបស់លោកិយ។

ប៉ុន្តែចិត្តដែលឃើញធម៌ មិនចាំបាច់ត្រូវផ្លាស់ប្តូរទៅតាមគ្រប់សំឡេងរបស់លោកិយនោះឡើយ។

រឿងនេះនៅបង្រៀនរឿងមួយទៀត គឺមនុស្សយើងច្រើនតែគោរពខុសចំណុចបានយ៉ាងងាយ៖

 * ពេលឃើញព្រះសង្ឃមានរូបរាងស្អាត អាចសរសើររូបរហូតភ្លេចធម៌

 * ពេលឃើញព្រះសង្ឃមានឫទ្ធិ អាចជាប់នឹងបាដិហារិយរហូតភ្លេចសីល

 * ពេលឃើញព្រះសង្ឃល្បីល្បាញ អាចជាប់នឹងកេរ្តិ៍ឈ្មោះរហូតភ្លេចវត្តប្រតិបត្តិ

 * ពេលឃើញព្រះសង្កច្ចាយន៍មានរូបរាងធាត់ អាចសុំលាភសក្ការៈរហូតភ្លេចបញ្ញារបស់ព្រះមហាកច្ចាយនៈ។

ព្រះធម៌ទើបដាស់តឿនឱ្យយើងមើលឱ្យជ្រៅជាងសម្បកក្រៅ៖

 * បើនឹងថ្វាយបង្គំព្រះមហាកច្ចាយនៈ កុំថ្វាយបង្គំត្រឹមតែបដិមាធាត់

 * ប៉ុន្តែចូរថ្វាយបង្គំគុណធម៌របស់ព្រះអរហន្តដែលមិនប្រកាន់ជាប់ក្នុងរូប

 * ចូរថ្វាយបង្គំបញ្ញារបស់ព្រះថេរៈដ៏ប្រសើរក្នុងការបកស្រាយធម៌

 * ចូរថ្វាយបង្គំសមត្ថភាពក្នុងការធ្វើធម៌ដ៏ជ្រាលជ្រៅឱ្យមនុស្សយល់បាន

 * និងចូរថ្វាយបង្គំមេរៀនដែលថា រូបរាងកាយខាងក្រៅមិនមែនជាខ្លឹមសារនៃជីវិតឡើយ។

នៅពេលយល់បានយ៉ាងនេះ រូបភាពព្រះសង្កច្ចាយន៍នឹងមិនគ្រាន់តែជានិមិត្តរូបនៃភាពសម្បូរសប្បាយខាងលោកិយប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែជាគ្រឿងដាស់តឿនដល់ភាពសម្បូរបរិបូរខាងផ្លូវធម៌៖

 * បរិបូរដោយបញ្ញា

 * បរិបូរដោយមេត្តា

 * បរិបូរដោយការមិនប្រកាន់មាំ

 * បរិបូរដោយធម៌ដែលធ្វើឱ្យចិត្តស្រាលស្រឡះ

 * បរិបូរដោយការដឹងច្បាស់ថា រូបកាយមិនមែនជាតួខ្លួនដែលគួរវង្វេងឡើយ។

មនុស្សសម័យនេះត្រូវការមេរៀននេះជាខ្លាំង ពីព្រោះលោកិយបង្រៀនឱ្យយើងតុបតែងរូបកាយឱ្យគេស្រឡាញ់ ប៉ុន្តែព្រះធម៌បង្រៀនឱ្យយើងកោសខាត់ចិត្តឱ្យរួចផុតទុក្ខ៖

 * លោកិយបង្រៀនឱ្យខ្លាចមិនស្អាត មិនសង្ហា

 * ធម៌បង្រៀនឱ្យខ្លាចចិត្តដែលនៅវង្វេងនឹងរូប

 * លោកិយបង្រៀនឱ្យបង្កើនរូបភាពខាងក្រៅ

 * ធម៌បង្រៀនឱ្យកាត់បន្ថយអត្តា

 * លោកិយបង្រៀនឱ្យក្លាយជាទីកោតសរសើរ

 * ធម៌បង្រៀនឱ្យក្លាយជាអ្នកមិនរំភើបញាប់ញ័រចំពោះពាក្យសរសើរនិងពាក្យតិះដៀល

 * លោកិយបង្រៀនឱ្យថែរក្សាភាពស្រស់ស្អាត

 * ធម៌បង្រៀនឱ្យឃើញភាពមិនទៀងនៃភាពស្រស់ស្អាត។

ប្រសិនបើយើងយល់រឿងព្រះមហាកច្ចាយនៈត្រឹមតែថា ព្រះអង្គប្រែរូបរាងព្រោះតែមិនចង់សង្ហា រឿងនេះប្រហែលជាមើលទៅដូចជារឿងនិទានធម្មតាមួយ ប៉ុន្តែប្រសិនបើអានដោយបញ្ញា នឹងឃើញថារឿងនេះកំពុងសួរយើងយ៉ាងជ្រាលជ្រៅថា៖

 * តើយើងព្រមបាត់បង់រូបភាពដែលលោកិយចូលចិត្តបានទេ ប្រសិនបើរូបភាពនោះធ្វើឱ្យចិត្តយើងវង្វេង?

 * តើយើងព្រមមិនលេចធ្លោបានទេ ប្រសិនបើភាពលេចធ្លោនោះបង្កើនអត្តា?

 * តើយើងព្រមមិនទទួលការសរសើរបានទេ ប្រសិនបើពាក្យសរសើរនោះធ្វើឱ្យយើងជាប់ជំពាក់នឹងលោកិយ?

 * តើយើងព្រមឱ្យគេមើលមកយើងជាមនុស្សធម្មតាបានទេ ប្រសិនបើភាពសាមញ្ញធម្មតានោះធ្វើឱ្យចិត្តមានសុវត្ថិភាពពីកិលេសកាន់តែច្រើន?

ព្រះមហាកច្ចាយនៈនៅក្នុងដំណើររឿង ទើបមិនមែនផ្លាស់ប្តូររូបកាយដើម្បីរត់គេចពីភាពស្រស់ស្អាតតែប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែបានផ្លាស់ប្តូរអត្ថន័យនៃភាពស្រស់ស្អាតឱ្យយើងមើល៖

 * ភាពស្រស់ស្អាតពិតប្រាកដ មិនមែនជារូបរាងដែលមនុស្សវង្វេងឡើយ ប៉ុន្តែជាចិត្តដែលមិនវង្វេងក្នុងរូបរាង

 * ភាពបរិបូរពិតប្រាកដ មិនមែនជារាងកាយធាត់ទ្រលុកទ្រលន់នោះទេ ប៉ុន្តែជាព្រះធម៌ដែលពេញប្រៀបនៅក្នុងចិត្ត

 * ភាពគួរជាទីគោរពពិតប្រាកដ មិនមែនជារូបភាពខាងក្រៅឡើយ ប៉ុន្តែជាកិលេសដែលត្រូវបានលះបង់អស់ហើយ។

ហើយភាពអស្ចារ្យរបស់ព្រះមហាកច្ចាយនៈ មិនបានស្ថិតនៅលើការដែលព្រះអង្គធ្លាប់មានរូបល្អ ឬក្លាយជាព្រះសង្ឃធាត់នោះឡើយ ប៉ុន្តែស្ថិតនៅលើការដែលព្រះអង្គជាព្រះអរហន្តដែលមានបញ្ញាពន្យល់បកស្រាយព្រះធម៌របស់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធឱ្យមនុស្សយល់បានយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ។

នៅទីបំផុត ហេតុផលដែលរឿងនិទានលើកឡើងថា ព្រះមហាកច្ចាយនៈប្រែប្រួលពីរូបរាងល្អឆើតឆាយទៅជារូបរាងធាត់ ក៏ដើម្បីបង្ហាញថា ព្រះសង្ឃដែលអស់កិលេសរមែងមិនជាប់ជំពាក់ក្នុងរូបកាយ និងមិនត្រូវការឱ្យរូបកាយក្លាយជាហេតុឱ្យអ្នកដទៃវង្វេងឡើយ៖

 * ព្រះអង្គព្រមឱ្យលោកិយឃើញរូបដែលមិនគួរឱ្យលង់ស្រឡាញ់ ដើម្បីឱ្យមនុស្សងាកមកមើលធម៌ដែលគួរសិក្សា

 * ព្រះអង្គព្រមលះបង់ភាពស្រស់ស្អាតដែលលោកិយចូលចិត្ត ដើម្បីរក្សាទុកនូវភាពល្អបរិសុទ្ធដែលធម៌លើកតម្កើង

 * ព្រះអង្គមិនត្រូវការក្លាយជាទីប្រាថ្នានៃក្រសែភ្នែកអ្នកណាឡើយ ពីព្រោះព្រះអង្គបានចូលដល់ធម៌ដែលផុតស្រឡះចាកសេចក្តីប្រាថ្នាហើយ។

ព្រះមហាកច្ចាយនៈទើបបង្រៀនយើងថា៖

 * កុំវង្វេងទាំងភាពស្រស់ស្អាត និងភាពមិនស្អាត

 * កុំជាប់ជំពាក់ទាំងពាក្យសរសើរ និងពាក្យតិះដៀល

 * កុំវាស់គុណតម្លៃរបស់អ្នកប្រតិបត្តិពីសម្បកក្រៅ

 * និងកុំបណ្តោយឱ្យរូបកាយមកបាំងបិទធម៌ដែលគួរមើលឃើញ។

ពីព្រោះរូបកាយ មិនថាក្នុងទម្រង់បែបណាក៏ដោយ

រមែងត្រូវប្រែប្រួលទៅតាមហេតុបច្ច័យជានិច្ច។

ប៉ុន្តែធម៌ដែលបានឃើញច្បាស់ហើយ

អាចធ្វើឱ្យចិត្តរួចផុតចាកការបំភាន់ដោយរូបទាំងឡាយរបស់លោកិយបានយ៉ាងពិតប្រាកដ។