៧. អរហន្តវគ្គ (វគ្គស្តីពីព្រះអរហន្ត)
១. រឿងបញ្ហារបស់ជីវកៈ
ព្រះសាស្តាកាលដែលទ្រង់គង់ប្រថាប់នៅក្នុង ជីវកម្ពវនវិហារ (ព្រៃស្វាយរបស់លោកគ្រូពេទ្យជីវកៈ) បានប្រារព្ធនូវបញ្ហាដែលសួរដោយជីវកៈ ហើយត្រាស់សម្ដែងនូវព្រះធម្មទេសនានេះដែលមានពាក្យផ្ដើមថា គតទ្ធិនោ ជាដើម។ (រឿងរ៉ាវពិស្ដាររបស់ជីវកៈ មានមកហើយក្នុងខន្ធកៈ នៃវិន័យបិដក)។
កាលក្នុងសម័យមួយ ទេវទត្ត បានរួមគំនិតជាមួយអជាតសត្តុរាជ ក៏ឡើងទៅលើភ្នំគិជ្ឈកូដ មានចិត្តប្រទូស្តគិតថា អញនឹងសម្លាប់ព្រះសាស្តា រួចក៏បានរមៀលថ្មទម្លាក់ចុះមក។ កំពូលភ្នំពីរបានមកទទួលទប់ថ្មនោះទុក ប៉ុន្តែបំណែកថ្មតូចមួយដែលខ្ទាតចេញពីការប៉ះទង្គិចនោះ បានមកត្រូវព្រះបាទរបស់ព្រះភគវា រហូតដល់ពុះពងព្រះលោហិត ដល់នូវវេទនាយ៉ាងខ្លាំងក្លា។ ពួកភិក្ខុបានយាងព្រះសាស្តាទៅកាន់មទ្ទកុច្ឆិមិគទាយវន្ត។ ព្រះសាស្តាទ្រង់មានព្រះហឫទ័យចង់យាងទៅកាន់ជីវកម្ពវនវិហារ ក៏ត្រាស់ថា ចូរអ្នកទាំងឡាយនាំតថាគតទៅទីនោះចុះ។ ភិក្ខុទាំងឡាយក៏យាងព្រះភគវាយាងទៅកាន់ជីវកម្ពវនវិហារ។
ជីវកៈ កាលដែលបានឮរឿងរ៉ាវនោះហើយ ក៏ប្រញាប់ទៅជួបព្រះសាស្តា ដើម្បីព្យាបាលដំបៅ ដោយបានដាក់ថ្នាំមានឫទ្ធិខ្លាំង រួចរុំរបួសថ្វាយ ហើយក្រាបទូលព្រះសាស្តាថា “បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ទូលព្រះបង្គំត្រូវទៅព្យាបាលមនុស្សម្នាក់ក្នុងក្រុង រួចនឹងត្រឡប់មកវិញ សូមឱ្យថ្នាំនេះរុំជាប់យ៉ាងនេះរហូតដល់ទូលព្រះបង្គំមកដល់”។ ជីវកៈបានទៅបំពេញកិច្ចចំពោះបុរសនោះហើយ កាលត្រឡប់មកវិញក៏មកមិនទាន់ពេលទ្វារក្រុងបិទ។ គ្រានោះ ជីវកៈកើតមានសេចក្ដីបារម្ភថា ឱ! អញបានធ្វើកិច្ចការដ៏ធ្ងន់ណាស់ទៅហើយ អញបានដាក់ថ្នាំមានឫទ្ធិខ្លាំងរុំរបួសព្រះបាទតថាគត ប្រៀបដូចជាព្យាបាលមនុស្សធម្មតា ឥឡូវនេះដល់ពេលត្រូវដោះថ្នាំនោះចេញហើយ បើមិនបានដោះចេញទេ សេចក្ដីក្តៅក្រហាយក្នុងព្រះវរកាយនឹងកើតមានដល់ព្រះភគវាអស់មួយរាត្រីជាមិនខាន។
ក្នុងខណៈនោះ ព្រះសាស្តាត្រាស់ហៅព្រះអានន្ទត្ថេរថា “ម្នាលអានន្ទ ជីវកៈមកមិនទាន់ទ្វារក្រុងបិទទេ ប៉ុន្តែគេកំពុងគិតថា ដល់ពេលត្រូវដោះថ្នាំចេញហើយ ចូរអ្នកដោះថ្នាំនោះចេញចុះ”។ ព្រះថេរៈក៏បានដោះថ្នាំចេញ ដំបៅក៏បានជាសះស្បើយភ្លាមៗ ប្រៀបដូចជាសំបកឈើដែលរបកចេញពីដើមឈើយ៉ាងនោះឯង។ លុះដល់ពេលទៀបភ្លឺ ជីវកៈក៏ប្រញាប់មកជួបព្រះសាស្តា ហើយទូលសួរថា “បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន តើសេចក្ដីក្ដៅក្រហាយក្នុងព្រះវរកាយ កើតមានដល់ព្រះអង្គដែរឬទេ?” ព្រះសាស្តាត្រាស់ថា “ម្នាលជីវកៈ សេចក្ដីក្ដៅក្រហាយទាំងពួងរបស់តថាគត បានរលត់អស់ទៅហើយតាំងតែពីកាលដែលតថាគតគង់នៅនាពោធិមណ្ឌលមកម្ល៉េះ”។ រួចព្រះអង្គក៏ភ្ជាប់សេចក្ដីអនុសន្ធិ កាលនឹងសម្ដែងធម៌ ក៏បានត្រាស់នូវព្រះគាថានេះថា៖
៩០.‘‘គតទ្ធិនោ វិសោកស្ស, វិប្បមុត្តស្ស សព្វធិ;
សព្វគន្ថប្បហីនស្ស, បរិឡាហោ ន វិជ្ជតិ’’។
សេចក្តីក្តៅក្រហាយ រមែងមិនមានដល់លោកអ្នក មានផ្លូវឆ្ងាយដើរដល់ហើយ មិនមានសេចក្តីសោក រួចស្រឡះចាកធម៌ទាំងពួង (មានខន្ធជាដើម) មានកិលេសជាគ្រឿងចាក់ស្រែះទាំងពួងលះបង់ហើយ។
ពាក្យថា គតទ្ធិនោ (អ្នកមានផ្លូវឆ្ងាយកន្លងផុតហើយ) សំដៅដល់ផ្លូវ ២ យ៉ាងគឺ ផ្លូវក្នុងព្រៃ (កន្តារទ្ធា) និងផ្លូវក្នុងវដ្តសង្សារ (វដ្ដទ្ធា)។ ក្នុងផ្លូវទាំងនោះ បុគ្គលដែលកំពុងធ្វើដំណើរក្នុងព្រៃ ដរាបណាមិនទាន់ដល់ទីដៅដែលខ្លួនប្រាថ្នាទេ ក៏នៅតែឈ្មោះថាអ្នកធ្វើដំណើរ (អទ្ធិកៈ) នៅឡើយ លុះត្រាតែដល់ទីដៅទើបឈ្មោះថា អ្នកមានផ្លូវកន្លងផុតហើយ។ យ៉ាងណាមិញ ពួកសត្វដែលអាស្រ័យនៅក្នុងវដ្តសង្សារ ដរាបណានៅតែអន្ទោលក្នុងវដ្តៈ ក៏នៅតែឈ្មោះថាអ្នកធ្វើដំណើរដដែល ព្រោះមិនទាន់កម្ចាត់វដ្តសង្សារឱ្យអស់។ សូម្បីតែព្រះសោតាបន្នៈជាដើម ក៏នៅតែឈ្មោះថាជាអ្នកធ្វើដំណើរដែរ ចំណែកឯព្រះខីណាសព (ព្រះអរហន្ត) ដែលបានកម្ចាត់វដ្តៈឱ្យអស់ហើយ ទើបឈ្មោះថា គតទ្ធិនោ (អ្នកមានផ្លូវកន្លងផុតហើយ)។
ពាក្យថា វិសោកស្ស (អ្នកមិនមានសេចក្ដីសោក) គឺព្រោះតែសេចក្ដីសោកដែលមានវដ្តសង្សារជាមូលហេតុត្រូវបានប្រាសចាកអស់ទៅហើយ។ ពាក្យថា វិប្បមុត្តស្ស សព្វធិ (អ្នករួចផុតស្រឡះក្នុងធម៌ទាំងពួង) សំដៅដល់អ្នកដែលរួចផុតចាកធម៌ទាំងពួងមានខន្ធជាដើម។ ពាក្យថា សព្វគន្ថប្បហីនស្ស (អ្នកលះបង់នូវគ្រឿងដោតក្រងទាំងពួងបានហើយ) គឺព្រោះតែបានលះបង់នូវគន្ថៈ (គ្រឿងដោតក្រង) ទាំង ៤ យ៉ាងដាច់ស្រឡះហើយ។
ពាក្យថា បរិឡាហោ ន វិជ្ជតិ (សេចក្ដីក្ដៅក្រហាយរមែងមិនមាន) សំដៅដល់សេចក្ដីក្ដៅក្រហាយ ២ យ៉ាងគឺ កាយិកបរិឡាហៈ (សេចក្ដីក្ដៅក្រហាយកាយ) និង ចេតសិកបរិឡាហៈ (សេចក្ដីក្ដៅក្រហាយចិត្ត)។ ក្នុងសេចក្ដីក្ដៅក្រហាយទាំងនោះ ចំពោះព្រះខីណាសព សេចក្ដីក្ដៅក្រហាយកាយដែលកើតឡើងដោយអំណាចនៃធាតុត្រជាក់ ឬក្ដៅជាដើម គឺមិនទាន់រលត់អស់ឡើយ (នៅមានរូបកាយ) ហេតុនេះហើយទើបជីវកៈសួរព្រោះសំដៅលើរឿងនេះ។ ប៉ុន្តែព្រះសាស្តាក្នុងនាមជាធម្មរាជា និងជាអ្នកឈ្លាសវៃក្នុងវិធីសាស្ត្រសម្ដែងធម៌ ទ្រង់ក៏បានបង្វែរទេសនាទៅរកសេចក្ដីក្ដៅក្រហាយផ្នែកចិត្តវិញ ដោយត្រាស់ថា ម្នាលជីវកៈ ដោយបរមត្ថធម៌ សេចក្ដីក្ដៅក្រហាយ (ចិត្ត) រមែងមិនមានដល់ព្រះខីណាសពដែលមានសភាពយ៉ាងនេះឡើយ។
ក្នុងពេលបញ្ចប់ការសម្ដែងធម៌ ជនទាំងឡាយជាច្រើនបានសម្រេចនូវសោតាបត្តិផលជាដើម។
រឿងបញ្ហារបស់ជីវកៈ ទី ១ ចប់។
No comments:
Post a Comment