វិញ្ញាណក្ខន្ធ - Monk Cambodia

វិញ្ញាណក្ខន្ធ

Share This

 "វិញ្ញាណក្ខន្ធ"


សុវត្ថន៍ចង់បបួលអ្នកឱ្យសាកល្បងធ្វើតេស្តតូចមួយជាមួយខ្លួនឯងបន្តិចសិន...

សូមសាកល្បងផ្ដោតអារម្មណ៍ស្ដាប់សំឡេងអ្វីមួយដែលនៅឆ្ងាយឱ្យបានច្បាស់បំផុត ដូចជា សំឡេងសត្វបក្សីយំ សំឡេងម៉ាស៊ីនត្រជាក់ក្នុងបន្ទប់ ឬសំឡេងឡានដែលកំពុងបើកបរលើដងផ្លូវ...

ក្នុងមួយវិនាទីដែលអ្នកប្រមូលការយកចិត្តទុកដាក់ទាំងអស់ទៅលើការ "ស្ដាប់"...


តើអ្នកសង្កេតឃើញទេថា រូបភាពដែលនៅចំពោះមុខអ្នកវានឹងព្រិល មិនច្បាស់ ឬហាក់បីដូចជាអ្នក "ខ្វាក់ភ្នែក" មួយរំពេច...

អាថ៌កំបាំងដែលមើលទៅហាក់ដូចជាធម្មតានេះហើយ គឺជាតម្រុយដ៏សំខាន់បំផុត ដែលនឹងនាំយើងទៅស្គាល់នូវអ្វីមួយដែលយើងធ្លាប់តែលឺឈ្មោះ ប៉ុន្តែបែរជាមានការយល់ខុសរហូតមក...

រឿងនោះគឺពាក្យថា "វិញ្ញាណ"


រាល់ពេលដែលយើងឮពាក្យថា "វិញ្ញាណ" រូបភាពដំបូងដែលលេចឡើងក្នុងគំនិតរបស់មនុស្សភាគច្រើន ច្រើនតែមិនផុតពីរឿងអាថ៌កំបាំង អព្ភូតហេតុ ព្រលឹងដែលអណ្តែតចេញពីរាងកាយ ខ្មោចព្រាយ ឬអត្តសញ្ញាណពិតដែលនឹងធ្វើដំណើរឆ្លងភពឆ្លងជាតិទៅកើតថ្មី ជំនឿទាំងនេះបានចាក់ឫសយ៉ាងជ្រៅនៅក្នុងវប្បធម៌របស់យើងជាយូរមកហើយ។


ប៉ុន្តែនៅថ្ងៃនេះ សុវត្ថន៍ចង់បបួលអ្នកមកលុបបំបាត់ការយល់ដឹងចាស់ចោល ហើយមកមើល "វិញ្ញាណ" ក្នុងទស្សនៈនៃព្រះពុទ្ធសាសនា ឬដែលហៅថា "វិញ្ញាណក្ខន្ធ" វិញម្ដង។


ព្រោះនៅក្នុងផ្លូវធម៌ វិញ្ញាណមិនមែនជារឿងអាថ៌កំបាំង មិនមែនជាខ្មោចព្រាយទេ ហើយអ្វីដែលសំខាន់... វាមិនមែនជារឿងដែលយើងត្រូវរង់ចាំរហូតដល់ថ្ងៃចុងក្រោយនៃជីវិតទើបអាចប៉ះបាននោះទេ តាមការពិត វិញ្ញាណគឺជាអ្វីដែលយើងកំពុងប្រើប្រាស់វាជានិច្ច នៅក្នុងរាល់វិនាទីនៃការរស់នៅ។


វិនាទីដែលអ្នកកំពុងសម្លឹងមើលអក្សរទាំងនេះ...

វិនាទីដែលអ្នកកំពុងឮសំឡេងជុំវិញខ្លួន...

ឬសូម្បីតែវិនាទីដែលអ្នកទទួលអារម្មណ៍ត្រជាក់នៃខ្យល់ដែលមកប៉ះស្បែក...

ទាំងអស់នេះហើយ គឺជាដំណើរការនៃអ្វីដែលហៅថា "វិញ្ញាណ"


នៅពេលដែលព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទ្រង់បំបែកសមាសធាតុនៃជីវិតមនុស្សជា ៥ ផ្នែក ដែលហៅថា "បញ្ចក្ខន្ធ" (ខន្ធ ៥) (មាន រូប វេទនា សញ្ញា សង្ខារ វិញ្ញាណ) ក្នុងចំណោមផ្នែកទាំង ៥ នេះ "វិញ្ញាណក្ខន្ធ" គឺជាផ្នែកដែលអាថ៌កំបាំងបំផុត វាងវៃបំផុត និងជាអ្នកលេងសៀកដែលបោកប្រាស់យើងបានពូកែបំផុត។

វាមិនមែនអាថ៌កំបាំងដោយសារតែមានវេទមន្តនោះទេ ប៉ុន្តែវាអាថ៌កំបាំងព្រោះវាលាក់ខ្លួននៅក្រោមច្រមុះរបស់យើង វាគឺ "ធម្មជាតិនៃការដឹង" ដែលដំណើរការក្នុងល្បឿនពន្លឺ រហូតដល់យើងមិនដែលដឹងខ្លួនទាន់ ហើយដោយសារល្បឿនដ៏មហាសាលនេះហើយ ទើបវាបង្កើតការបំភាន់ដ៏ធំបំផុត... នោះគឺការបោកប្រាស់ឱ្យយើងជឿជាក់ថា មាន "តួខ្លួនយើង" ដែលជាអ្នកមើលឃើញ ជាអ្នកឮ និងជាអ្នកកំពុងរស់នៅទីនេះយ៉ាងឋិតថេរ។


ប្រសិនបើវិញ្ញាណមិនមែនជាខ្មោចព្រាយ តើមុខមាត់ពិតរបស់វាទៅជាយ៉ាងណា?


ព្រះពុទ្ធសាសនាបានផ្តល់និយមន័យយ៉ាងសាមញ្ញតែមានថាមពលថា វិញ្ញាណ គឺ "ធម្មជាតិដែលធ្វើតួនាទីចូលទៅដឹង" ឬដែលលោកគ្រូអ្នកគ្រូផ្លូវធម៌ច្រើនហៅថា "ធាតុដឹង" វាគ្រាន់តែជាសភាវៈនៃការដឹងខ្លួនចំពោះអ្វីៗដែលមកប៉ះទង្គិច ជាភាពបរិសុទ្ធនៃការចូលទៅ "ដឹង" ដោយគ្មានការវិនិច្ឆ័យថាល្អ ឬអាក្រក់ ចូលចិត្ត ឬមិនចូលចិត្តនោះទេ។


សាកស្រមៃថា... "វិញ្ញាណ" ធ្វើតួនាទីស្រដៀងនឹង "ពន្លឺពិល"

ឧបមាថាយើងឈរនៅក្នុងបន្ទប់ងងឹតស្លុប វត្ថុគ្រប់យ៉ាងក្នុងបន្ទប់មានពិតមែន ប៉ុន្តែយើងមើលមិនឃើញ រហូតទាល់តែយើងបើកពិលបញ្ចាំងពន្លឺទៅប៉ះ វិញ្ញាណក៏ដូចជាពន្លឺពិលនោះដែរ ដែលតែងតែបញ្ចាំងទៅដឹងពីពិភពខាងក្រៅ តាមរយៈទ្វារទាំង ៦ នៃរាងកាយ (អាយតនៈ) ដែលមាន ភ្នែក ត្រចៀក ច្រមុះ អណ្តាត កាយ និងចិត្ត។


ដើម្បីឱ្យឃើញរូបភាពដំណើរការកាន់តែច្បាស់ ឧបមាថាមានផ្កាពណ៌ក្រហមស្រស់មួយដាក់នៅពីមុខ

តាមគោលការណ៍វិទ្យាសាស្ត្រ ពន្លឺចំណាំងាតពីផ្កាធ្វើដំណើរមកប៉ះរ៉េទីនភ្នែក បង្កើតជាចរន្តសរសៃប្រសាទបញ្ជូនទៅកាន់ខួរក្បាល... ប៉ុន្តែដំណើរការជីវសាស្ត្រទាំងនេះនឹងមិនអាចបង្កើត "ការមើលឃើញ" ឡើងមកបានទេ ប្រសិនបើខ្វះរឿងដ៏សំខាន់មួយដែលហៅថា "វិញ្ញាណតាមភ្នែក" (ចក្ខុវិញ្ញាណ) កើតឡើងមកទទួលបន្ត។


ប្រសិនបើគ្មានតួអ្នកដឹងនេះទេ ទោះបីជាយើងបើកភ្នែកធំៗប៉ុណ្ណាក៏ដោយ ក៏យើងមិនអាចមើលឃើញរូបភាពនៅពីមុខនោះឡើយ... ដូចជាពេលដែលយើងកំពុង "ភ្លឹក" គិតពីរឿងផ្សេងយ៉ាងជក់ចិត្ត ភ្នែកយើងបើកមែន ប៉ុន្តែហេតុអ្វីយើងមើលមិនឃើញមនុស្សដែលដើរកាត់មុខ?

នោះក៏ព្រោះតែក្នុងវិនាទីនោះ "វិញ្ញាណ" មិនបានបញ្ចាំងពន្លឺទៅទ្វារភ្នែកទេ តែវាប្តូរទីតាំងទៅធ្វើតួនាទីដឹងនៅទ្វារចិត្ត (មនោវិញ្ញាណ) ដើម្បីផ្តោតទៅលើ "គំនិត" វិញ។ រូបភាពផ្កានៅពីមុខក៏ក្លាយជាភាពទទេស្អាតដោយស្វ័យប្រវត្តិ។


នៅពេលដែលយល់បែបនេះ យើងនឹងចាប់ផ្តើមឃើញសេចក្តីពិតទីមួយថា... វិញ្ញាណ មិនមែនជាតួខ្លួន មិនមែនជាម្ចាស់រាងកាយទេ តែវាគ្រាន់តែជា "អ្នកទទួលដឹងបណ្តោះអាសន្ន" ដែលកើតឡើងនៅពេលមានអ្វីមកប៉ះទ្វារទាំង ៦ ប៉ុណ្ណោះ។


ភាពវាងវៃបំផុតនៃវិញ្ញាណក្ខន្ធ គឺស្ថិតនៅលើ "ភាពរហ័សនៃការកើតនិងរលត់"

វិញ្ញាណមិនតាំងនៅឋិតថេរទេ វាកើតមកដើម្បីធ្វើតួនាទីទទួលដឹងរូបភាពតាមភ្នែក រួចហើយក៏ "រលត់ទៅ" បន្ទាប់មកក៏ទៅទទួលដឹងសំឡេងតាមត្រចៀក រួចហើយក៏ "រលត់ទៅ" វាកើតនិងរលត់ឆ្លាស់គ្នាតាមទ្វារផ្សេងៗ ដោយល្បឿនដែលការព្រិចភ្នែកម្តងត្រូវបានចាត់ទុកថាយឺតជាងរាប់លានដង។

ល្បឿនដ៏មហាសាលនេះហើយដែលជា "ល្បិចសៀកដ៏កំពូល"

ដោយសារវិញ្ញាណមិនអាចកើតឡើងព្រមគ្នានៅទ្វារពីរបានទេ វាតម្រូវឱ្យកើតម្តងមួយៗ រលត់ម្តងមួយៗ ប៉ុន្តែដោយសារល្បឿនដ៏អស្ចារ្យ ទើបវាបង្កើត "ការបំភាន់នៃភាពបន្តបន្ទាប់" (សន្តតិ) បោកប្រាស់យើងឱ្យយល់ខុសថា ការដឹងនេះតភ្ជាប់គ្នាជាខ្សែតែមួយ បោកថាមាន "ខ្ញុំ" ដែលកំពុងអង្គុយមើលទូរទស្សន៍ ស្តាប់ចម្រៀង និងទំពារនំក្នុងពេលដំណាលគ្នា ក្នុងវិនាទីតែមួយ។


ដើម្បីឱ្យឃើញរូបភាពនៃភាពជាប់ជំពាក់ក្នុងការត្រូវបានគេបោកនេះ សូមស្រមៃដល់ពេលដែលយើងអុជធូបក្នុងទីងងឹត ហើយបង្វិលវាជារង្វង់យ៉ាងលឿន អ្វីដែលភ្នែកយើងមើលឃើញ មិនមែនជាចំណុចភ្លើងតូចមួយដែលកំពុងផ្លាស់ទីទេ ប៉ុន្តែយើងនឹងឃើញជា "រង្វង់ភ្លើង" ដែលភ្លឺចាំងតភ្ជាប់គ្នាជារង្វង់ដ៏ល្អឥតខ្ចោះ ទាំងដែលនៅក្នុងការពិត "រង្វង់" នោះមិនធ្លាប់មានទាល់តែសោះ វាមានត្រឹមតែចំណុចភ្លើងមួយដែលប្តូរទីតាំងទៅមុខជានិច្ច ប៉ុន្តែដោយសារវាផ្លាស់ទីលឿនជាងអ្វីដែលខួរក្បាលអាចចាប់ចន្លោះប្រហោងបានទាន់ ខួរក្បាលយើងក៏យកចំណុចដែលទើបរលត់ និងចំណុចដែលទើបភ្លឺមកតភ្ជាប់គ្នា រហូតកើតជាតួខ្លួននៃរង្វង់ឡើង។


វិញ្ញាណក្ខន្ធ ក៏លេងល្បិចសៀកជាមួយចិត្តយើងដោយវិធីដូចគ្នានេះដែរ...

វាកើតនិងរលត់ម្តងមួយខណៈៗ ប៉ុន្តែដោយសារមើលមិនឃើញស្នាមតភ្ជាប់នៃការរលត់ ចិត្តរបស់យើងក៏លុបបំបាត់ចន្លោះប្រហោងទាំងនោះ ហើយផ្គុំរូបរាងបង្កើតតួអង្គដែលមានឈ្មោះថា "តួខ្លួនខ្ញុំ" ឡើងមកជំនួស ធ្វើជាម្ចាស់នៃការដឹងទាំងអស់។ យើងក៏ភ្លេចខ្លួនថា តួខ្លួនរបស់យើងតាមពិតទៅ ក៏មិនខុសពីរង្វង់ភ្លើងនោះដែរ... គឺគ្មានស្រមោលពិតប្រាកដឡើយ។


សំណួរសំខាន់គឺ តើអាការកើតរលត់នៃវិញ្ញាណនេះ វាប្រែក្លាយទៅជាសេចក្តីទុក្ខដ៏ធ្ងន់ធ្ងរក្នុងជីវិតយើងដោយរបៀបណា?

ចម្លើយគឺ ពីព្រោះវិញ្ញាណមិនដែលធ្វើការឯកោទេ, ភ្លាមៗនៅពេលដែលវាធ្វើតួនាទី "ដឹង" ចប់ វានឹងហុចឈើបន្តឱ្យមិត្តរួមក្រុមខន្ធ ៥ យ៉ាងមានប្រព័ន្ធ បង្កើតបានជាប្រតិកម្មខ្សែសង្វាក់យ៉ាងលឿននិងខ្លាំងក្លា។ 


សូមសាកល្បងយកព្រឹត្តិការណ៍នេះមកចាក់យឺតៗ មើលម្តងមួយប្លង់ៗ

ឧបមាថាអ្នកត្រូវបាននរណាម្នាក់ដើរមកជេរប្រមាថដោយពាក្យសម្តីធ្ងន់ៗ....

    ១. រូប៖ រលកសំឡេងធ្វើដំណើរមកប៉ះក្រដាសត្រចៀក។

    ២. វិញ្ញាណ៖ វិញ្ញាណតាមត្រចៀកកើតឡើងមក "ដឹង" ថាមានសំឡេង (ក្នុងវិនាទីនេះ វាគ្រាន់តែដឹងថាមានសំឡេង មិនទាន់ដឹងន័យ គ្រាន់តែជាភាពបរិសុទ្ធនៃការឮ)។

    ៣. សញ្ញា៖ ភ្លាមៗនោះ ការចងចាំនឹងត្រូវបានទាញយកមកធ្វើការ វានឹងចូលទៅកកាយក្នុងឯកសារការចងចាំថា សំឡេងកម្រិតនេះ ពាក្យនេះ មានន័យថាម៉េច... "អូ៎! មានន័យថាគេកំពុងមើលងាយយើង"។

    ៤. វេទនា៖ នៅពេលបកប្រែន័យចប់ អារម្មណ៍នឹងកើតឡើងតាមមកភ្លាម... ជាភាពតានតឹង មិនពេញចិត្ត ឬឈឺចាប់ចាក់ដោតក្នុងទ្រូង។

    ៥. សង្ខារ៖ គំនិតតាក់តែង លោតចូលមកទទួលការងារបន្តភ្លាម ចាប់ផ្តើមបង្កើតរឿងរ៉ាវ "គេជេរខ្ញុំធ្វើអី ខ្ញុំមិនខុសទេ មិនអាចទទួលយកបានទេ!" រហូតឈានដល់ការតបតវិញ។


ដំណើរការតាំងពីសំឡេងប៉ះត្រចៀក រហូតដល់កំហឹងពុះកញ្ជ្រោលឡើង កើតឡើងលឿនជាងផ្លេកបន្ទោរទៅទៀត នេះហើយគឺជារណ្តៅអន្ទាក់ដ៏ជ្រៅបំផុត... ដោយសារយើងមើលមិនឃើញស្នាមតភ្ជាប់រវាង "ការឮ (វិញ្ញាណ)" "ការចងចាំ (សញ្ញា)" និង "គំនិត (សង្ខារ)" យើងក៏ប្រមូលយកគ្រប់យ៉ាងចងបញ្ចូលគ្នា ហើយបោះត្រាយ៉ាងតឹងណែនថា...

     "ខ្ញុំ" ត្រូវបានគេជេរ

     "ខ្ញុំ" កំពុងខឹង

     និង "គេ" ធ្វើឱ្យ "ខ្ញុំ" ឈឺចាប់

ការលោតចូលទៅក្រសោបយក "ដំណើរការធម្មជាតិ" ទាំងនេះ ថាជា "តួខ្លួនយើង" ថាជា "ជារបស់យើង" (ឧបាទាន) នេះហើយ គឺជាប្រភពដើមនៃសេចក្តីទុក្ខពិតប្រាកដ ពីព្រោះនៅពេលយើងជឿថា "ខ្ញុំជាអ្នកដឹង" យើងក៏ត្រូវតែឈឺចាប់រាល់ដង នៅពេលអ្វីដែលមកប៉ះទង្គិចនោះ មិនមែនជាអ្វីដែលតួខ្លួនខ្ញុំប្រាថ្នាចង់បាន។


នៅពេលឃើញពីភាពសាហាវនៃយន្តការនេះ មនុស្សជាច្រើនអាចនឹងមានអារម្មណ៍អស់សង្ឃឹមថាតើយើងអាចតទល់នឹងវាបានដោយរបៀបណា? ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធមិនបានបង្រៀនឱ្យយើងទៅសង្កត់សង្កិនអារម្មណ៍ ឬរត់គេចទៅរស់នៅកណ្តាលព្រៃដើម្បីកាត់ផ្តាច់ការដឹងនោះទេ ប៉ុន្តែទ្រង់បង្រៀនឱ្យយើង "ភ្ញាក់រលឹក" ឡើងមកមើលវា។


ថ្នាក់រៀនដ៏ល្អបំផុតគឺ "ជីវិតប្រចាំថ្ងៃ" របស់យើងនេះឯង ចាប់ផ្តើមដោយការហ្វឹកហាត់ធ្វើជា "អ្នកសង្កេតការណ៍" (ការចម្រើនសតិ)

នៅពេលយើងចាប់ផ្តើមសង្កេតឃើញថា ពេលដែលយើងតាំងចិត្តស្តាប់សំឡេង រូបភាពនៅពីមុខនឹងព្រិល ឬពេលដែលតាំងចិត្តមើលទូរសព្ទ ត្រចៀកនឹងថ្លង់មិនឮសំឡេងអ្នកហៅ... យើងនឹងចាប់ផ្តើមឃើញ "ស្នាមតភ្ជាប់" នៃវិញ្ញាណ ជំនឿដែលថាមាន "ខ្ញុំ" ជាអ្នកដឹងអ្វីៗទាំងអស់ក្នុងពេលតែមួយ នឹងចាប់ផ្តើមប្រេះស្រាំ។


ហើយនៅពេលឃើញស្នាមតភ្ជាប់ អាវុធដ៏មានថាមពលបំផុតក្នុងការរំលត់ទុក្ខនឹងត្រូវបានយកមកប្រើប្រាស់ នោះគឺជំនាញដែលហៅថា "គ្រាន់តែថា" ឬ "ត្រឹមតែថា"


"គ្រាន់តែថា" មិនមែនជាការធ្វើខ្លួនសោះអង្គើយ គ្មានអារម្មណ៍ ឬការរត់គេចពីបញ្ហានោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជាសិល្បៈនៃការ "បិទកុងតាក់ផ្តាច់សៀគ្វី" មុនពេលភ្លើងនៃសេចក្តីទុក្ខឆាបឆេះរាលដាល។

     - ពេលមានរូបភាពមិនពេញចិត្តមកប៉ះភ្នែក... សតិនឹងរំលឹកថា "ត្រឹមតែឃើញ" បណ្តោយឱ្យវាចប់ត្រឹមតែពន្លឺប៉ះភ្នែកហើយរលត់ទៅ មិនហុចឈើបន្តឱ្យ "សញ្ញា" ទៅកកាយ និងមិនឱ្យ "សង្ខារ" មកតាក់តែងបន្ថែម។

     - ពេលមានគេមកជេរប្រមាថ... ក៏ "ត្រឹមតែឮ" ទុកឱ្យវាត្រឹមតែជារលកសំឡេងរំញ័រក្នុងខ្យល់ហើយរលាយទៅវិញ មិនចាំបាច់ទៅចាប់យកសំឡេងនោះមកចាក់ដោតខ្លួនឯងទេ។


ភ្លាមៗនៅពេលដែលយើងអាចដកខ្លួនចេញមកធ្វើត្រឹមជា "អ្នកតាមដានមើល" ដំណើរការនៃការធ្វើការរបស់ខន្ធ ៥ បាន រង្វង់ភ្លើងដែលធ្លាប់បោកប្រាស់យើង ក៏នឹងដាច់ចេញពីគ្នា។


តាមការពិតទៅ "វិញ្ញាណ" គឺគ្រាន់តែជា "ចរន្តនៃការដឹងដែលហូរឆ្លងកាត់" ប៉ុណ្ណោះ

វាភ្លឺចាំងឡើងមកធ្វើតួនាទី រួចហើយក៏រលត់ទៅវិញក្នុងមួយពព្រិចភ្នែក គ្មានការសន្សំទុក គ្មានដុំតួខ្លួន វាបន្សល់ទុកត្រឹមតែដាននៃបទពិសោធន៍ឱ្យយើងបានរៀនសូត្រ។


ការដែលយើងយល់ដឹងពីសេចក្តីពិតចំណុចនេះយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ មិនមែនគ្រាន់តែជាការលម្អចំណេះដឹងខាងទស្សនវិជ្ជានោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជាកូនសោដ៏សំខាន់បំផុត ដើម្បីដោះសោខ្លួនយើងឆ្ពោះទៅរកសេរីភាព... សេរីភាពពីការយល់ខុសទៅលីសែងយកការដឹងទាំងពួងថា "ជារបស់យើង"។


ពិតណាស់ថាដរាបណាយើងនៅមានជីវិត អារម្មណ៍ឈឺចាប់ ខកចិត្ត ឬល្អក់កករ តែងតែកើតមានឡើងតាមធម្មជាតិនៃការប៉ះទង្គិច... ប៉ុន្តែវានឹងតាំងនៅមិនបានយូរ និងរលាយបាត់ទៅវិញយ៉ាងឆាប់រហ័ស។

ពីព្រោះនៅពេលសេចក្តីទុក្ខកើតឡើង... ហើយវាព្យាយាមក្រឡេកភ្នែករកមើលអ្នកទទួលគ្រោះ

វានឹងរក "ម្ចាស់នៃសេចក្តីទុក្ខ" ម្នាក់ចាស់នោះ លែងឃើញទៀតហើយ។


_____សុវត្ថន៍-Sovathn


ឯកសារយោង:

    - Anālayo, B. (2003). Satipaṭṭhāna: The direct path to realization. Windhorse Publications.

    - Bodhi, B. (Trans.). (2000). The connected discourses of the Buddha: A translation of the Samyutta Nikaya. Wisdom Publications.

    - Nhat Hanh, T. (1998). The heart of the Buddha's teaching: Transforming suffering into peace, joy, and liberation. Broadway Books.

    - Payutto, P. A. (1995). Buddhadhamma: Natural laws and values for life (G. A. Olson, Trans.). State University of New York Press.

No comments:

Post a Comment

Basic
១.ទិដ្ឋធម្មកត្ថប្រយោជន៍(ប្រយោជន៍បច្ចុប្បន្ន)
ពុទ្ធដីកា
• វិនយបិដក មាន ២១.០០០ ធម្មក្ខន្ធ (មាន១៣ភាគ)
  • -បិដកអដ្ឋកថាលេខ ៤៨
  • សន្ធានវគ្គ ទំព័រ ២៥១-២៥៩
អានបន្ត
Personal
២.សម្បរាយិកត្ថ(ប្រយោជន៍បរលោក)
ពុទ្ធដីកា
• សុត្តន្តបិដក មាន ២១.០០០ ធម្មក្ខន្ធ (មាន៦៤ភាគ)
  • -បិដកអដ្ឋកថាលេខ ៤៨
  • សន្ធានវគ្គ ទំព័រ ២៥១-២៥៩
អានបន្ត
Developer
៣.បរមត្ថប្រយោជន៍ (ប្រយោជន៍ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតគឺព្រះនិព្វាន)
ពុទ្ធដីកា
• អភិធម្មបិដក មាន ៤២.០០០ ធម្មក្ខន្ធ (មាន៣៣ភាគ)
  • -បិដកអដ្ឋកថាលេខ ៤៨
  • សន្ធានវគ្គ ទំព័រ ២៥១-២៥៩
អានបន្ត

Flag Counter