ពិចារណា: សមថ: តើដូចម្តេច?

សមថៈ គឺជាពាក្យបាលី មានន័យថា «សេចក្ដីស្ងប់» សំដៅលើការធ្វើឱ្យចិត្ត ស្ងប់រម្ងាប់ពីអារម្មណ៍រវើរវាយ រសេមរសាម និងការបង្ក្រាប នីវរណធម៌ (គ្រឿងកង្វល់ចិត្ត) ឱ្យចិត្តស្ងប់ស្ងាត់ តាំងមាំ ក្នុងអារម្មណ៍តែមួយ។ វាគឺជាការអប់រំចិត្ត ឱ្យស្ថិតនៅនឹងថ្កល់ លើអារម្មណ៍តែមួយ (សមាធិ) ដើម្បីឱ្យចិត្តមានកម្លាំង និងភាពស្ងប់រម្ងាប់។

ចំណុចសំខាន់ៗ នៃសមថៈ៖

• និយមន័យ៖ សេចក្ដីស្ងប់ចិត្ត, សមាធិ, ការរម្ងាប់ចិត្ត។

• គោលបំណង៖ ធ្វើឱ្យចិត្តមិនញាប់ញ័រ មិនរត់ទៅតោងអារម្មណ៍ខាងក្រៅ (រូប សំឡេង ក្លិន រស ។ល។)។

• សមថកម្មដ្ឋាន៖ កម្មដ្ឋានសម្រាប់ធ្វើចិត្តឱ្យស្ងប់ (វិធីសាស្ត្រប្រតិបត្តិ)។

• ទំនាក់ទំនងនឹងវិបស្សនា៖ សមថៈធ្វើឱ្យចិត្តស្ងប់ (សមាធិ) រីឯវិបស្សនា ធ្វើឱ្យឃើញច្បាស់តាមពិត (បញ្ញា) ដែលជារឿយៗ គេចម្រើនសមថៈ ដើម្បីនាំទៅរកវិបស្សនា។

សរុបសេចក្តីមក សមថៈ គឺការហ្វឹកហាត់ចិត្តឱ្យស្ងប់ស្ងាត់ ជាមូលដ្ឋានគ្រឹះ នៃសមាធិ។ ផលនៃកិច្ចបដិបត្តិ ក្នុងសមថកម្មដ្ឋាន មាន៤០អារម្មណ៍ គឺ អនុស្សតិ១០, អសុភ១០, កសិណ១០, អរូប៤, ព្រហ្មវិហារ៤, អាហារេបដិកូលសញ្ញា១, និងចតុធាតុវវដ្ឋានសញ្ញា១ គឺជា សមថ: ហ្នឹងឯង។