ពិចារណា: នីវរណធម៌ ផ្ទុយពី អង្គឈាន ដូចម្តេច?

ពិតណាស់ នីវរណធម៌ (ធម៌រារាំងចិត្ត មិនឱ្យបានសមាធិ) គឺជាបដិបក្ខ ឬផ្ទុយពី អង្គឈាន (កត្តា ដែលធ្វើឱ្យចិត្ត តាំងមាំមានសមាធិ) យ៉ាងជាក់លាក់។ ខាងក្រោមនេះ ជាការប្រៀបធៀប នីវរណធម៌៥ ផ្ទុយនឹង អង្គឈាន៥ ដែលជាគូប្រឆាំងគ្នា មានដូចតទៅ៖

១. កាមច្ឆន្ទៈ ផ្ទុយនឹង ឯកគ្គតា

• កាមច្ឆន្ទៈ (នីវរណធម៌): ចិត្តមានតម្រេកត្រេកអរ ក្នុងកាមគុណ៥។

• ឯកគ្គតា (អង្គឈាន): ចិត្តតាំងមាំ មូលស្លុង ក្នុងអារម្មណ៍តែមួយ។

២. ព្យាបាទ ផ្ទុយនឹង បីតិ

• ព្យាបាទ (នីវរណធម៌): ចិត្តចងគំនុំគុំគួន ចិត្តចងសេចក្ដីក្រោធទុក។

• បីតិ (អង្គឈាន): ឆ្អែតកាយឆ្អែតចិត្ត ដែលកើតពីការចម្រើនសមាធិ។

៣. ថីនមិទ្ធៈ ផ្ទុយនឹង វិតក្កៈ

• ថីនមិទ្ធៈ (នីវរណធម៌): ចិត្តងងុយងោក ភាពខ្ជិលច្រអូស ធ្វើឱ្យចិត្តទន់ខ្សោយ។

• វិតក្កៈ (អង្គឈាន): សភាពញ៉ាំងចិត្ត ចុះកាន់អារម្មណ៍។

៤. ឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចៈ ផ្ទុយនឹង វិចារ:

• ឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចៈ (នីវរណធម៌): ចិត្តរវើរវាយអណ្តែតអណ្តូង។

• វិចារៈ (អង្គឈាន): សភាពញ៉ាំងចិត្ត ឱ្យត្រាច់រង្គាត់ ពិចារណានូវអារម្មណ៍។

៥. វិចិកិច្ឆា ផ្ទុយនឹង សុខ:

• វិចិកិច្ឆា (នីវរណធម៌): ចិត្តសង្ស័យមិនដាច់ស្រេច។

• សុខៈ (អង្គឈាន): សុខកាយសុខចិត្ត ដែលកើតពីការចម្រើនសមាធិ។

សេចក្ដីសន្និដ្ឋាន ដើម្បីបានសម្រេចឈាន ចិត្តមានសមាធិខ្ពង់ខ្ពស់ យោគាវចរ ត្រូវតែលះបង់នីវរណធម៌ទាំង៥ នេះឱ្យបានដាច់ស្រឡះ ជាមុនសិន។ អង្គឈាន៥ ដែលកើតមកពី ការចម្រើនកម្មដ្ឋាន របស់យោគាវចរ នឹងគ្របសង្កត់ នីវរណធម៌៥ទាំងនោះ ហើយក៏ញុំាងចិត្តនោះ ឱ្យខ្ពង់ខ្ពស់ត្រដែត តាំងមាំក្នុង ឧបចារសមាធិ ឬអប្បនាសមាធិ រហូតដល់ មានឈានសមាបត្តិទាំ៨ តាមឧបនិស្ស័យ។