រឿងសុខសាមណេរ

 ១១. រឿងសុខសាមណេរ

ឧទកញ្ហិ នយន្តិ ជាដើម ព្រះសាស្តាកាលគង់ប្រថាប់នៅក្នុងជេតវនវិហារ ទ្រង់ប្រារព្ធនូវសុខសាមណេរ ហើយត្រាស់សម្ដែងនូវព្រះធម្មទេសនានេះ។

ឮថា ក្នុងអតីតកាល បុត្ររបស់សេដ្ឋីក្នុងក្រុងពារាណសីម្នាក់ឈ្មោះថា គន្ធកុមារ។ កាលដែលបិតារបស់លោកធ្វើមរណកាលទៅ ព្រះរាជាទ្រង់ឱ្យហៅលោកមក រួចទ្រង់ជួយសម្រាលទុក្ខសោក និងបានប្រទានតំណែងជាសេដ្ឋីជំនួសបិតាដោយសក្ការៈដ៏ធំធេង។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក លោកក៏ប្រាកដនាមថា គន្ធសេដ្ឋី។

គ្រានោះ ភណ្ឌាគារិក (អ្នកចាំឃ្លាំង) របស់លោក បានបើកទ្វារឃ្លាំងទ្រព្យ រួចនាំយកទ្រព្យមកបង្ហាញថា បពិត្រលោកម្ចាស់ នេះគឺជាទ្រព្យរបស់បិតាលោកម្ចាស់មានប៉ុណ្ណេះ នេះគឺជាទ្រព្យរបស់ជីដូនជីតាលោកម្ចាស់មានប៉ុណ្ណេះ។ គន្ធសេដ្ឋីសម្លឹងមើលគំនរទ្រព្យទាំងនោះហើយសួរថា ចុះអ្នកទាំងនោះ កាលដែលស្លាប់ទៅ មិនបានយកទ្រព្យនេះទៅជាមួយទេឬ? ភណ្ឌាគារិកតបថា បពិត្រលោកម្ចាស់ ឈ្មោះថាអ្នកដែលយកទ្រព្យសម្បត្តិទៅជាមួយនោះ គឺមិនមានឡើយ មានតែសត្វទាំងឡាយយកទៅបានត្រឹមតែបុណ្យ និងបាបដែលខ្លួនបានធ្វើហើយប៉ុណ្ណោះ។

គន្ធសេដ្ឋីក៏គិតថា អ្នកទាំងនោះព្រោះតែភាពល្ងង់ខ្លៅ ទើបទុកទ្រព្យចោល រួចក៏ចាកចេញទៅ ចំណែកអញវិញ អញនឹងយកទ្រព្យនេះទៅជាមួយឱ្យបាន។ កាលដែលលោកគិតបែបនេះ លោកមិនបានគិតថា អញនឹងដាក់ទាន ឬអញនឹងធ្វើបូជា ឡើយ គឺគិតត្រឹមតែថា អញនឹងស៊ីចាយទ្រព្យទាំងអស់នេះឱ្យអស់ រួចសឹមទៅ។

លោកបានចំណាយទ្រព្យ ១ សែន ដើម្បីសាងសង់បន្ទប់ងូតទឹកធ្វើអំពីកែវផលិក ចំណាយ ១ សែន ធ្វើកម្រាលសម្រាប់ងូតទឹកអំពីកែវផលិក ចំណាយ ១ សែន ធ្វើបល្ល័ង្កសម្រាប់អង្គុយ ចំណាយ ១ សែន ធ្វើថាសសម្រាប់ដាក់ភោជន ចំណាយ ១ សែន ធ្វើមណ្ឌបក្នុងកន្លែងបរិភោគភោជន ចំណាយ ១ សែន ធ្វើគ្រឿងឧបភោគក្នុងថាសភោជន និងចំណាយ ១ សែនទៀត ដើម្បីរៀបចំបង្អួចសីហបញ្ជរក្នុងផ្ទះ។ លោកបានចំណាយទ្រព្យ ១ ពាន់ សម្រាប់ភត្តពេលព្រឹក និង ១ ពាន់ សម្រាប់ភត្តពេលល្ងាច។ ចំណែកក្នុងថ្ងៃពេញបូណ៌មី លោកឱ្យចំណាយទ្រព្យរហូតដល់ ១ សែន សម្រាប់ភោជនតែមួយពេល។ ក្នុងថ្ងៃដែលត្រូវបរិភោគភត្ត (តម្លៃ ១ សែន) នោះ លោកបានចំណាយទ្រព្យ ១ សែនទៀត ដើម្បីឱ្យគេតុបតែងក្រុង រួចឱ្យគេវាយស្គរប្រកាសថា សូមអ្នករាល់គ្នាមកមើលអាការៈនៃការបរិភោគភត្តរបស់គន្ធសេដ្ឋីចុះ។

បុរសអ្នកធ្វើការប្ដូរនឹងភត្តមួយថាស

មហាជនបាននាំគ្នាធ្វើរន្ទះ លើកតម្កើងលើគ្នាដើម្បីឈរមើល។ ចំណែកឯសេដ្ឋី ក៏បានចូលទៅក្នុងបន្ទប់ងូតទឹកដែលមានតម្លៃ ១ សែន អង្គុយលើកម្រាលដែលមានតម្លៃ ១ សែន រួចងូតទឹកដែលដួសដោយក្អមទឹកអប់ចំនួន ១៦ ក្អម ហើយក៏បើកបង្អួចសីហបញ្ជរ អង្គុយលើបល្ល័ង្កនោះ។ គ្រានោះ ពួកអ្នកបម្រើក៏លើកយកថាសភោជនដែលមានតម្លៃ ១ សែន មកតម្កល់លើគ្រឿងឧបភោគនោះ រួចរៀបចំភោជនថ្វាយ។ សេដ្ឋីនោះក៏បរិភោគភោជនដែលមានសម្បត្តិបែបនោះ ដោយមានពួកស្រីរបាំហែហមជុំវិញ។

សម័យតមកទៀត មានបុរសអ្នកស្រុកម្នាក់ បានដាក់អុសជាដើមលើរទេះដើម្បីយកទៅលក់ដូរ រួចក៏ចូលមកក្នុងក្រុង ហើយស្នាក់នៅផ្ទះរបស់មិត្តភក្តិម្នាក់។ គ្រានោះ ចំជាថ្ងៃពេញបូណ៌មីល្មម។ គេក៏បានវាយស្គរប្រកាសក្នុងក្រុងថា សូមអ្នករាល់គ្នាមកមើលលីលានៃការបរិភោគភត្តរបស់គន្ធសេដ្ឋីចុះ។ គ្រានោះ មិត្តភក្តិបានសួរគាត់ថា នែសម្លាញ់ តើអ្នកធ្លាប់ឃើញលីលានៃការបរិភោគភត្តរបស់គន្ធសេដ្ឋីដែរឬទេ? គាត់តបថា មិនដែលឃើញទេ សម្លាញ់។ មិត្តភក្តិក៏ប្រាប់ថា បើដូច្នោះ មកជាមួយអញ យើងនឹងទៅមើល គេកំពុងវាយស្គរប្រកាសក្នុងក្រុងហើយ យើងទៅមើលមហាសម្បត្តិរបស់គាត់ទាំងអស់គ្នា។ បុរសអ្នកក្រុងក៏នាំបុរសអ្នកស្រុកស្រែទៅជាមួយ។

មហាជនឯទៀត ក៏បានឡើងទៅលើរន្ទះជាន់លើៗដើម្បីឈរមើល។ បុរសអ្នកស្រុកស្រែគ្រាន់តែបានធំក្លិនភត្តប៉ុណ្ណោះ ក៏ប្រាប់មិត្តភក្តិថា សម្លាញ់ អញកើតសេចក្ដីប្រាថ្នាចង់បរិភោគដុំភត្តក្នុងថាសនោះណាស់។ មិត្តភក្តិឃាត់ថា សម្លាញ់ កុំប្រាថ្នារបស់បែបហ្នឹងអី មិនអាចនឹងបានឡើយ។ គាត់តបថា សម្លាញ់ បើអញមិនបានបរិភោគទេ អញមុខជាមិនរស់ឡើយ។ មិត្តភក្តិកាលដែលមិនអាចឃាត់បាន ក៏ឈរនៅមាត់បរិស័ទ រួចស្រែកបន្លឺសម្លេងយ៉ាងខ្លាំងបីដងថា សូមក្រាបថ្វាយបង្គំ លោកម្ចាស់!។ កាលបើគេសួរថា នរណាហ្នឹង? គាត់តបថា គឺខ្ញុំបាទ លោកម្ចាស់។ គេសួរថា មានការអី? គាត់តបថា បុរសអ្នកស្រុកស្រែម្នាក់នេះ កើតសេចក្ដីប្រាថ្នាចង់បរិភោគដុំភត្តក្នុងថាសរបស់លោកម្ចាស់ណាស់ សូមលោកម្ចាស់មេត្តាប្រទានដុំភត្តមួយដុំដល់គាត់ផងចុះ។ សេដ្ឋីតបថា មិនអាចឱ្យបានឡើយ។ មិត្តភក្តិក៏សួរអ្នកស្រុកស្រែថា សម្លាញ់ ឮទេ? គាត់តបថា អញឮហើយ ប៉ុន្តែបើបានស៊ី អញនឹងរស់ បើមិនបានស៊ីទេ អញនឹងស្លាប់ជាមិនខាន។

មិត្តភក្តិក៏ស្រែកបន្លឺម្ដងទៀតថា បពិត្រលោកម្ចាស់ ឮថាបុរសម្នាក់នេះ បើមិនបានបរិភោគទេ គាត់នឹងស្លាប់ សូមលោកម្ចាស់មេត្តាផ្ដល់ជីវិតដល់គាត់ផងចុះ។ សេដ្ឋីពោលថា នែអ្នកដ៏ចម្រើន ដុំភត្តមួយដុំនេះ មានតម្លៃ ១ រយខ្លះ ២ រយខ្លះ បើអញដើរតែឱ្យតាមចិត្តអ្នកសុំបែបនេះ តើអញនឹងបានអ្វីបរិភោគ? មិត្តភក្តិតបថា លោកម្ចាស់ បុរសម្នាក់នេះបើមិនបានបរិភោគទេ គាត់នឹងស្លាប់ពិតមែន សូមលោកម្ចាស់មេត្តាផ្ដល់ជីវិតដល់គាត់ផងចុះ។ សេដ្ឋីក៏ពោលថា អញមិនអាចឱ្យទទេៗបានទេ បើគាត់មិនបានបរិភោគហើយរស់មិនបានទេ ក៏ចូរឱ្យគាត់មកធ្វើការស៊ីឈ្នួលក្នុងផ្ទះអញអស់រយៈពេល ៣ ឆ្នាំចុះ នោះអញនឹងឱ្យភត្តមួយថាសដល់គាត់។

បុរសអ្នកស្រុកស្រែឮដូច្នោះ ក៏ប្រាប់មិត្តភក្តិថា សម្លាញ់ ព្រមតាមហ្នឹងចុះ រួចក៏បោះបង់កូនប្រពន្ធចោល ហើយចូលទៅនៅក្នុងផ្ទះសេដ្ឋី ដោយពោលថា អញនឹងធ្វើការស៊ីឈ្នួលអស់ ៣ ឆ្នាំ ដើម្បីប្ដូរនឹងភត្តមួយថាស។ គាត់បានធ្វើការស៊ីឈ្នួលដោយគោរពនូវរាល់កិច្ចការទាំងអស់។ មិនថាការងារក្នុងផ្ទះ ក្នុងព្រៃ ពេលយប់ ឬពេលថ្ងៃ ការងារអ្វីដែលគួរធ្វើ គឺគាត់ធ្វើបានសព្វគ្រប់ទាំងអស់។ គាត់ក៏ប្រាកដនាមពេញក្នុងក្រុងថា ភត្តភតិកៈ (អ្នកធ្វើការដូរភត្ត)។ លុះដល់ថ្ងៃគ្រប់កំណត់ ៣ ឆ្នាំ ពួកអ្នកចាត់ចែងភត្តក៏ជម្រាបសេដ្ឋីថា បពិត្រលោកម្ចាស់ ថ្ងៃនេះបុរសភត្តភតិកៈធ្វើការគ្រប់កំណត់ហើយ គាត់បានធ្វើការងារដែលធ្វើបានដោយកម្រណាស់ អស់រយៈពេល ៣ ឆ្នាំមកនេះ គាត់មិនដែលធ្វើឱ្យខូចខាតកិច្ចការណាមួយឡើយ។

មហាសម្បត្តិរបស់បុរសភត្តភតិកៈ

លំដាប់នោះ សេដ្ឋីបានឱ្យចំណាយទ្រព្យ ២ ពាន់ សម្រាប់ភត្តពេលព្រឹក និងពេលល្ងាចរបស់ខ្លួន និង ១ ពាន់ សម្រាប់ភត្តពេលព្រឹករបស់បុរសនោះ រួមជា ៣ ពាន់ រួចបង្គាប់ថា ថ្ងៃនេះ ចូរអ្នករាល់គ្នាធ្វើការបម្រើបដិសណ្ឋារៈដល់បុរសម្នាក់នេះ ឱ្យដូចជាធ្វើដល់អញដែរ។ ត្រាស់ដូច្នោះហើយ សេដ្ឋីក៏បានទុកតែភរិយាជាទីស្រឡាញ់ម្នាក់ឈ្មោះ នាងចិន្តាមណី ប៉ុណ្ណោះ ចំណែកមនុស្សដែលនៅសល់ទាំងអស់ សេដ្ឋីបង្គាប់ថា ថ្ងៃនេះ ចូរអ្នករាល់គ្នាជួយហែហមបុរសម្នាក់នេះចុះ រួចក៏ប្រគល់រាល់សម្បត្តិទាំងពួងឱ្យទៅបុរសនោះ។

បុរសភត្តភតិកៈនោះ ក៏បានងូតទឹកដោយទឹកងូតរបស់សេដ្ឋី ក្នុងបន្ទប់ងូតទឹករបស់សេដ្ឋី អង្គុយលើកម្រាលផលិករបស់សេដ្ឋី ស្លៀកសំពត់សម្រាប់ស្លៀករបស់សេដ្ឋី និងអង្គុយលើបល្ល័ង្ករបស់សេដ្ឋី។ សេដ្ឋីក៏បានឱ្យគេវាយស្គរប្រកាសក្នុងក្រុងថា បុរសភត្តភតិកៈបានធ្វើការស៊ីឈ្នួលក្នុងផ្ទះគន្ធសេដ្ឋីអស់រយៈពេល ៣ ឆ្នាំ រួចក៏ទទួលបានភត្តមួយថាសហើយ សូមអ្នករាល់គ្នាមកមើលសម្បត្តិនៃការបរិភោគភត្តរបស់គាត់ចុះ។ មហាជនក៏នាំគ្នាឡើងលើរន្ទះជាន់លើៗដើម្បីឈរមើល ទីកន្លែងណាដែលបុរសអ្នកស្រុកស្រែសម្លឹងទៅ ទីនោះក៏ហាក់ដូចជាមានអាការៈញាប់ញ័រ (ដោយអំណាចនៃមហាជនដែលចោមរោមមើល)។ ពួកស្រីរបាំក៏ឈរហែហមជុំវិញ រួចគេក៏លើកថាសភោជនមកដាក់តម្កល់នៅពីមុខគាត់។

ការលេចឡើងនៃព្រះបច្ចេកពុទ្ធ

ក្នុងវេលាដែលគាត់កំពុងលាងដៃ ព្រះបច្ចេកពុទ្ធមួយអង្គនៅឯភ្នំគន្ធមាទនៈ ទ្រង់ចេញពីសមាបត្តិក្នុងថ្ងៃទី ៧ រួចក៏ពិចារណាថា តើថ្ងៃនេះ អញគួរទៅបិណ្ឌបាតនៅទីណា? ក៏ទ្រង់ទតឃើញបុរសភត្តភតិកៈនោះ។ គ្រានោះ ព្រះអង្គទ្រង់ពិចារណាថា បុរសម្នាក់នេះធ្វើការស៊ីឈ្នួលអស់ ៣ ឆ្នាំ ទើបបានភត្តមួយថាសនេះមក តើគាត់មានសទ្ធាដែរឬទេ? កាលដែលជ្រាបថា មានហើយ ក៏ពិចារណាទៀតថា មនុស្សខ្លះទោះមានសទ្ធា ក៏មិនអាចធ្វើការសង្គ្រោះ (ដាក់ទាន) បាន តើបុរសម្នាក់នេះនឹងអាចធ្វើសង្គ្រោះដល់អញបានដែរឬទេ? កាលដែលលោកជ្រាបថា គាត់អាចធ្វើសង្គ្រោះដល់អញបាន ហើយដោយអាស្រ័យនឹងការធ្វើសង្គ្រោះដល់អញនេះ គាត់នឹងទទួលបានមហាសម្បត្តិ ដូច្នេះហើយ ព្រះអង្គក៏គ្រងចីវរ កាន់បាត្រ ហោះឡើងទៅលើអាកាស កាត់តាមចន្លោះនៃបរិស័ទ រួចក៏ធ្វើឱ្យប្រាកដខ្លួនឈរនៅពីមុខបុរសនោះឯង។

ការថ្វាយនិរវសេសទាន

បុរសភត្តភតិកៈនោះ កាលបើឃើញព្រះបច្ចេកពុទ្ធហើយ ក៏គិតថា កាលពីមុន ព្រោះតែអញមិនបានឱ្យទាន ទើបអញត្រូវធ្វើការស៊ីឈ្នួលផ្ទះអ្នកដទៃអស់រយៈពេល ៣ ឆ្នាំ ដើម្បីប្ដូរនឹងភត្តមួយថាសនេះ ឥឡូវនេះ បើអញបរិភោគភត្តនេះ វានឹងជួយរក្សាអញបានត្រឹមតែមួយយប់មួយថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែបើអញប្រគេនភត្តនេះដល់លោកម្ចាស់វិញ ភត្តនេះនឹងជួយរក្សាអញអស់រាប់សែនកោដិកប្បជាមិនខាន អញនឹងប្រគេនភត្តនេះដល់លោកម្ចាស់វិញ។

គាត់ដែលខំធ្វើការស៊ីឈ្នួលអស់ ៣ ឆ្នាំ ទើបបានភត្តមួយថាសមកនេះ មិនបានដួសភត្តសូម្បីតែមួយដុំដាក់ចូលក្នុងមាត់ឡើយ គឺគាត់បានសង្កត់សង្កិននូវសេចក្ដីឃ្លាន (តណ្ហា) ឱ្យវិនាសទៅ រួចក៏លើកថាសភត្តដោយខ្លួនឯង ដើរទៅរកព្រះបច្ចេកពុទ្ធ រួចប្រគល់ថាសភត្តនោះឱ្យទៅនៅក្នុងដៃអ្នកដទៃ (ដើម្បីសម្រួលដល់ការសំពះ) ហើយថ្វាយបង្គំដោយបញ្ចង្គប្រតិស្ថាន (ការក្រាបដោយអង្គ ៥)។ បន្ទាប់មក គាត់បានយកដៃឆ្វេងកាន់ថាសភត្ត រួចយកដៃស្តាំដួសភត្តចាក់បញ្ចូលទៅក្នុងបាត្ររបស់ព្រះបច្ចេកពុទ្ធ។

កាលដែលភត្តនៅក្នុងថាសនៅសល់ពាក់កណ្ដាល ព្រះបច្ចេកពុទ្ធក៏យកព្រះហស្តខ្ទប់មាត់បាត្រ។ គ្រានោះ បុរសនោះក៏ក្រាបទូលលោកថា បពិត្រលោកម្ចាស់ ភត្តនេះជាចំណែករបស់មនុស្សម្នាក់ មិនអាចបែងចែកជាពីរចំណែកបានឡើយ សូមលោកម្ចាស់កុំអាណិតសង្គ្រោះខ្ញុំព្រះករុណាត្រឹមតែក្នុងលោកនេះឡើយ សូមមេត្តាសង្គ្រោះខ្ញុំព្រះករុណាដល់ក្នុងលោកខាងមុខផងចុះ ខ្ញុំព្រះករុណានឹងថ្វាយភត្តនេះឱ្យអស់ដោយមិនឱ្យមានសេសសល់ឡើយ។

ពិតណាស់ ទានដែលបុរសនោះឱ្យដោយមិនទុកឱ្យមានសេសសល់សូម្បីតែបន្តិចបែបនេះ ហៅថា និរវសេសទាន (ទានដែលមិនមានសំណល់) ដែលជាទានមានផលច្រើនក្រៃលែង។ គាត់បានធ្វើបែបនោះ ដោយថ្វាយភត្តទាំងអស់ រួចថ្វាយបង្គំម្ដងទៀត ហើយប្រាថ្នាថា បពិត្រលោកម្ចាស់ ខ្ញុំព្រះករុណាបានរងទុក្ខយ៉ាងខ្លាំងដោយការធ្វើការស៊ីឈ្នួលផ្ទះអ្នកដទៃអស់ ៣ ឆ្នាំ ព្រោះតែអាស្រ័យនឹងភត្តមួយថាសនេះ ចាប់ពីពេលនេះទៅ សូមឱ្យខ្ញុំព្រះករុណាជួបតែសេចក្ដីសុខគ្រប់កន្លែងដែលបានទៅកើត និងសូមឱ្យខ្ញុំព្រះករុណាបានជាអ្នកមានចំណែកនៃធម៌ ដែលលោកម្ចាស់បានឃើញហើយនោះផងចុះ។

ការអនុមោទនា និងការយាងទៅវិញ

ព្រះបច្ចេកពុទ្ធក៏បានធ្វើការអនុមោទនាថា សូមឱ្យផលសម្រេចបែបនោះកើតមានដល់អ្នក សូមឱ្យមនោសង្កប្ប (សេចក្ដីប្រាថ្នាក្នុងចិត្ត) របស់អ្នកដែលផ្ដល់ឱ្យនូវរាល់កាមទាំងពួង ពេញបរិបូរណ៍ដូចជាកែវចិន្តាមណី និងដូចជាព្រះចន្ទក្នុងថ្ងៃពេញបូណ៌មីចុះ រួចត្រាស់នូវព្រះគាថាថា៖

‘‘ឥច្ឆិតំ បត្ថិតំ តុយ្ហំ,  សព្វមេវ សមិជ្ឈតុ;

សព្វេ បូរេន្តុ សង្កប្បា,  ចន្ទោ បន្នរសោ យថា។

ឥច្ឆិតំ បត្ថិតំ តុយ្ហំ,  ខិប្បមេវ សមិជ្ឈតុ;

សព្វេ បូរេន្តុ សង្កប្បា,  មណិ ជោតិរសោ យថា’’តិ។

សូមឱ្យរាល់សេចក្ដីប្រាថ្នា និងសេចក្ដីប៉ុនប៉ងរបស់អ្នក ចូរសម្រេចផលសព្វគ្រប់ទាំងអស់ សូមឱ្យសេចក្ដីត្រិះរិះទាំងពួងពេញបរិបូរណ៍ ដូចជាព្រះចន្ទក្នុងថ្ងៃ ១៥ កើត។ សូមឱ្យរាល់សេចក្ដីប្រាថ្នា និងសេចក្ដីប៉ុនប៉ងរបស់អ្នក ចូរសម្រេចផលដោយឆាប់រហ័ស សូមឱ្យសេចក្ដីត្រិះរិះទាំងពួងពេញបរិបូរណ៍ ដូចជាកែវមណីជោតិរស។

កាលដែលត្រាស់រួចហើយ ព្រះអង្គក៏អធិដ្ឋានថា សូមឱ្យមហាជនទាំងនេះមើលឃើញអញ រហូតដល់អញយាងទៅដល់ភ្នំគន្ធមាទនៈចុះ រួចព្រះអង្គក៏ហោះឡើងទៅលើអាកាស យាងទៅកាន់ភ្នំគន្ធមាទនៈបាត់ទៅ។

អានិសង្ឃនៃបិណ្ឌបាត និងការសាធុការ

មហាជនបានឈរមើលព្រះបច្ចេកពុទ្ធនោះ រហូតទាល់តែយាងទៅបាត់ពីភ្នែក។ ព្រះអង្គកាលដែលយាងទៅដល់ទីនោះហើយ ក៏បានបែងចែកបិណ្ឌបាតនោះប្រគេនដល់ព្រះបច្ចេកពុទ្ធចំនួន ៥០០ អង្គទៀត។ ព្រះបច្ចេកពុទ្ធគ្រប់ព្រះអង្គ ក៏បានទទួលនូវភត្តដែលល្មមដល់តម្រូវការរៀងៗខ្លួន។ ចំពោះរឿងនេះ មិនគួរគិតឆ្ងល់ថា បិណ្ឌបាតតែបន្តិចបន្តួច ចុះហេតុអ្វីក៏អាចគ្រាន់ដល់ព្រះបច្ចេកពុទ្ធច្រើនយ៉ាងនេះ? ព្រោះថាព្រះមានព្រះភាគត្រាស់ថា អចិន្តេយ្យ (រឿងមិនគួរគិត) មាន ៤ យ៉ាង ហើយរឿងនេះស្ថិតនៅក្នុងចំណោមអចិន្តេយ្យនោះ គឺព្រះពុទ្ធវិស័យ (រាប់ទាំងព្រះបច្ចេកពុទ្ធ)។

មហាជន កាលដែលបានឃើញបិណ្ឌបាតដែលគេកំពុងបែងចែកថ្វាយដល់ពួកព្រះបច្ចេកពុទ្ធបែបនោះ ក៏បានបន្លឺសម្លេងសាធុការរាប់ពាន់ដង លាន់ឮខ្លាំងដូចជាសម្លេងផ្គរលាន់រាប់រយខ្នងបុកទង្គិចគ្នា។ គន្ធសេដ្ឋីបានឮសម្លេងនោះក៏គិតថា បុរសភត្តភតិកៈ ប្រហែលជាមិនអាចរក្សានូវសម្បត្តិដែលអញប្រគល់ឱ្យបានឡើយមើលទៅ ទើបបានជាមហាជននាំគ្នាជួបជុំគ្នាហ៊ោសើចចំអកបែបនេះ។ លោកក៏បានបញ្ជូនមនុស្សឱ្យទៅស៊ើបមើលរឿងរ៉ាវនោះ។ ពួកអ្នកបម្រើត្រឡប់មកវិញហើយជម្រាបថា បពិត្រលោកម្ចាស់ ឈ្មោះថាអ្នកទ្រទ្រង់នូវសម្បត្តិ ពិតជាមានសភាពបែបនេះឯង រួចក៏រាយការណ៍នូវរឿងរ៉ាវទាំងអស់ប្រាប់សេដ្ឋី។

សេចក្ដីជ្រះថ្លារបស់គន្ធសេដ្ឋី

សេដ្ឋីគ្រាន់តែបានស្ដាប់ឮភ្លាម ក៏មានសេចក្ដីរំភើបញាប់ញ័រពេញរាងកាយដោយបីតិទាំង ៥ ប្រការ រួចគិតថា ឱ! គាត់ពិតជាធ្វើនូវអំពើដែលធ្វើបានដោយកម្រណាស់ ចំណែកអញវិញ តាំងនៅក្នុងសម្បត្តិបែបនេះអស់កាលជាយូរមកហើយ តែមិនអាចនឹងបែងចែកអ្វីឱ្យនរណាបានសោះ។ លោកក៏ឱ្យគេហៅបុរសនោះមក រួចសួរថា ឮថាអ្នកឯងបានធ្វើនូវអំពើបែបនេះមែនឬ? កាលដែលបុរសនោះតបថា បាទ មែនហើយ លោកម្ចាស់ សេដ្ឋីក៏ពោលថា នែអ្នកដ៏ចម្រើន ចូរអ្នកទទួលយកទ្រព្យ ១ ពាន់នេះចុះ ហើយសូមបែងចែកចំណែកបុណ្យក្នុងទានរបស់អ្នកមកឱ្យអញផង។ បុរសនោះក៏បានធ្វើតាមការស្នើសុំ។ បន្ទាប់មក សេដ្ឋីក៏បានបែងចែកទ្រព្យសម្បត្តិទាំងអស់របស់ខ្លួនជាពីរចំណែក រួចប្រគល់ឱ្យទៅបុរសនោះពាក់កណ្ដាល។

អានុភាពនៃសម្បទា ៤ យ៉ាង

ពិតណាស់ ឈ្មោះថា សម្បទា (សេចក្ដីដល់ស្រេច ឬភាពបរិបូរណ៍) មាន ៤ យ៉ាងគឺ៖ វត្ថុសម្បទា, បច្ចយសម្បទា, ចេតនាសម្បទា និងគុណាតិរេកសម្បទា។ ក្នុងសម្បទាទាំងនោះ៖

• ព្រះអរហន្ត ឬព្រះអនាគាមីបុគ្គល ដែលចេញពីនិរោធសមាបត្តិ ជាអ្នកគួរទទួលទក្ខិណាទាន ហៅថា វត្ថុសម្បទា។

• ការបានមកនូវបច្ច័យទាំងឡាយដោយធម៌ ដោយភាពស្មោះត្រង់ ហៅថា បច្ចយសម្បទា។

• ចេតនាដែលប្រកបដោយសោមនស្ស និងប្រកបដោយញាណ ក្នុងកាលទាំង ៣ គឺ មុននឹងឱ្យ កំពុងឱ្យ និងក្រោយពេលឱ្យហើយ ហៅថា ចេតនាសម្បទា។

• ការដែលទក្ខិណេយ្យបុគ្គល (បុគ្គលអ្នកគួរទទួលទាន) ទើបតែចេញពីសមាបត្តិថ្មីៗ ហៅថា គុណាតិរេកសម្បទា។

ក្នុងរឿងនេះ ព្រះបច្ចេកពុទ្ធជាព្រះខីណាសព ជាទក្ខិណេយ្យបុគ្គល (វត្ថុសម្បទា), បច្ច័យដែលបានមកពីការស៊ីឈ្នួលធ្វើការងារ គឺជាបច្ច័យដែលកើតឡើងដោយធម៌ (បច្ចយសម្បទា), ចេតនាក៏បរិសុទ្ធក្នុងកាលទាំង ៣ (ចេតនាសម្បទា), ឯព្រះបច្ចេកពុទ្ធក៏ទើបតែចេញពីសមាបត្តិថ្មីៗ (គុណាតិរេកសម្បទា) ហេតុនេះ សម្បទាទាំង ៤ ក៏បានសម្រេចសព្វគ្រប់។ ដោយអានុភាពនៃសម្បទាទាំងនេះ បុគ្គលរមែងសម្រេចនូវមហាសម្បត្តិក្នុងបច្ចុប្បន្នជាតិ (ទិដ្ឋធម្ម) ភ្លាមៗ ព្រោះហេតុនោះហើយ ទើបបុរសនោះទទួលបានសម្បត្តិពីសំណាក់សេដ្ឋី។ ក្រោយមកទៀត សូម្បីព្រះរាជាកាលដែលបានឮនូវកម្មដែលបុរសនោះធ្វើហើយ ក៏ឱ្យគេហៅមក រួចប្រទានទ្រព្យ ១ ពាន់ ដើម្បីសុំចែកចំណែកបុណ្យ ហើយទ្រង់មានព្រះទ័យត្រេកអរ ក៏ប្រទានភោគសម្បត្តិដ៏ច្រើន និងប្រទានតំណែងជាសេដ្ឋីដល់គាត់ ដោយដាក់នាមថា ភត្តភតិកសេដ្ឋី។

ការចាប់បដិសន្ធិជាសុខកុមារ

ភត្តភតិកសេដ្ឋីនោះ បានក្លាយជាមិត្តភក្តិជាមួយគន្ធសេដ្ឋី នាំគ្នាបរិភោគផឹកស៊ីនៅជាមួយគ្នា រហូតដល់អស់អាយុក៏ច្យុតទៅកើតក្នុងទេវលោក សោយទិព្វសម្បត្តិអស់មួយចន្លោះពុទ្ធកាល (ពុទ្ធន្តរ) រហូតមកដល់ពុទ្ធុប្បាទកាលនេះ (សម័យព្រះពុទ្ធយើង) ក៏បានមកចាប់បដិសន្ធិក្នុងត្រកូលឧបដ្ឋាករបស់ព្រះសារីបុត្តត្ថេរ ក្នុងក្រុងសាវត្ថី។

គ្រានោះ មាតារបស់កុមារដែលទទួលបានការគ្រប់គ្រងគភ៌យ៉ាងល្អ កន្លងមកបានពីរបីថ្ងៃ ក៏កើតសេចក្ដីប្រាថ្នា (ទោហឡៈ) ថា ឱ! ធ្វើម្ដេចហ្ន៎ អញនឹងបានប្រគេនភោជនដែលមានរសជាតិផ្អែមដល់ព្រះសារីបុត្តត្ថេរ ព្រមទាំងភិក្ខុ ៥០០ អង្គ រួចអញស្លៀកសំពត់កាសាយៈ កាន់ថាសមាស អង្គុយនៅចុងអាសនៈ រង់ចាំបរិភោគនូវអាហារដែលនៅសេសសល់ (ឧច្ឆិដ្ឋ) ពីភិក្ខុទាំងនោះ។ នាងក៏បានធ្វើតាមបំណងនោះ រហូតសម្រេចនូវសេចក្ដីប្រាថ្នា។ សូម្បីក្នុងមង្គលដទៃទៀត នាងក៏បានប្រទាននូវទានបែបនោះដែរ។

លុះកាលដែលប្រសូតបុត្រមកហើយ ក្នុងថ្ងៃដាក់ឈ្មោះ នាងបានប្រាប់ព្រះថេរៈថា បពិត្រលោកម្ចាស់ សូមលោកម្ចាស់មេត្តាប្រទានសិក្ខាបទទាំងឡាយដល់កូនរបស់ខ្ញុំព្រះករុណាផង។ ព្រះថេរៈសួរថា តើកុមារនេះមានឈ្មោះអ្វី? នាងតបថា បពិត្រលោកម្ចាស់ តាំងពីកូនរបស់ខ្ញុំព្រះករុណាមកចាប់បដិសន្ធិមក ឈ្មោះថាសេចក្ដីទុក្ខមិនដែលកើតមានក្នុងផ្ទះនេះឡើយ ព្រោះហេតុនោះ កូននេះនឹងមានឈ្មោះថា ‘សុខកុមារ’។ ព្រះថេរៈក៏បានយកឈ្មោះនោះមកដាក់ រួចប្រទានសិក្ខាបទទាំងឡាយដល់កុមារនោះឯង។

ការបួសជាសាមណេរ

ក្នុងកាលនោះ មាតារបស់កុមារមានចិត្តកើតឡើងថា អញនឹងមិនធ្វើឱ្យខូចនូវអជ្ឈាស័យ (បំណង) របស់កូនអញឡើយ។ នាងបានប្រគេនទានបែបនោះឯង (ភោជនមានរសផ្អែម) សូម្បីក្នុងមង្គលចោះត្រចៀកជាដើម។ លុះកុមារមានអាយុបាន ៧ ឆ្នាំ ក៏និយាយថា អ្នកម៉ែ ខ្ញុំចង់បួសក្នុងសំណាក់ព្រះថេរៈ។ មាតាក៏តបថា ល្អហើយកូន ម៉ែមិនធ្វើឱ្យខូចអជ្ឈាស័យរបស់កូនឡើយ រួចក៏និមន្តព្រះថេរៈមកឆាន់ភត្ត រួចជម្រាបថា បពិត្រលោកម្ចាស់ កូនរបស់ខ្ញុំព្រះករុណាចង់បួស ល្ងាចនេះខ្ញុំព្រះករុណានឹងនាំគេទៅកាន់វិហារ។ នាងបានជូនដំណើរព្រះថេរៈ រួចប្រមូលពួកញាតិមកប្រាប់ថា ថ្ងៃនេះយើងនឹងធ្វើកិច្ចដែលគួរធ្វើក្នុងកាលជាគ្រហស្ថដល់កូនរបស់អញឱ្យហើយចុះ រួចក៏តុបតែងកាយកូន បញ្ជូនទៅកាន់វិហារដោយសិរីសោភ័ណដ៏ធំធេង រួចប្រគល់ឱ្យដល់ព្រះថេរៈ។

ព្រះថេរៈក៏ប្រាប់កុមារថា នែកូន ការបួសឈ្មោះថាធ្វើបានដោយកម្រណាស់ តើអ្នកនឹងអាចត្រេកអរ (ក្នុងផ្នួស) បានដែរឬទេ? កុមារតបថា បពិត្រលោកម្ចាស់ ខ្ញុំព្រះករុណានឹងធ្វើតាមឱវាទរបស់លោកម្ចាស់។ ព្រះថេរៈក៏ប្រទានកម្មដ្ឋាន រួចបំបួសឱ្យ។ មាតាបិតាកាលដែលធ្វើសក្ការៈក្នុងការបួស ក៏បានប្រគេនភោជនមានរសផ្អែមដល់ភិក្ខុសង្ឃមានព្រះពុទ្ធជាប្រធាន នៅក្នុងវិហារនោះឯងអស់រយៈពេល ៧ ថ្ងៃ រួចទើបត្រឡប់ទៅផ្ទះវិញក្នុងពេលល្ងាច។

ការសុំត្រឡប់មកធ្វើសមណធម៌

លុះដល់ថ្ងៃទី ៨ ព្រះសារីបុត្តត្ថេរ និងភិក្ខុសង្ឃបានចូលទៅកាន់ភូមិ។ ព្រះថេរៈបានធ្វើកិច្ចដែលគួរធ្វើក្នុងវិហារ រួចឱ្យសាមណេរកាន់បាត្រ និងចីវរ ដើរចូលទៅកាន់ភូមិដើម្បីបិណ្ឌបាត។ ក្នុងចន្លោះផ្លូវ សាមណេរបានឃើញការបង្ហូរទឹកក្នុងប្រឡាយជាដើម ក៏សួរ (នូវហេតុផល) ដូចជាបណ្ឌិតសាមណេរដែរ។ ព្រះថេរៈក៏បានបកស្រាយប្រាប់តាមដំណើរនោះ។ សាមណេរកាលដែលបានស្ដាប់នូវហេតុផលទាំងនោះហើយ ក៏ពោលថា បពិត្រលោកម្ចាស់ បើលោកម្ចាស់ទទួលយកបាត្រ និងចីវររបស់លោកម្ចាស់វិញ ខ្ញុំព្រះករុណានឹងសុំត្រឡប់ទៅវិញ។ ព្រះថេរៈមិនចង់ធ្វើឱ្យខូចអជ្ឈាស័យរបស់សាមណេរ ក៏ពោលថា ម្នាលសាមណេរ បើដូច្នោះ ចូរហុចបាត្រ និងចីវរមកឱ្យអញចុះ។

សាមណេរកាលដែលហុចបាត្រ និងចីវរថ្វាយព្រះថេរៈហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំរួចពោលថា បពិត្រលោកម្ចាស់ កាលដែលលោកម្ចាស់នាំយកអាហារមកឱ្យខ្ញុំព្រះករុណា សូមមេត្តានាំយកភោជនដែលមានរសផ្អែមមកផងចុះ។ ព្រះថេរៈសួរថា តើអញនឹងបានអាហារបែបនោះពីណាមក? សាមណេរតបថា បពិត្រលោកម្ចាស់ បើមិនបានដោយបុណ្យរបស់លោកម្ចាស់ទេ ក៏នឹងបានដោយបុណ្យរបស់ខ្ញុំព្រះករុណាជាមិនខាន។ គ្រានោះ ព្រះថេរៈក៏ប្រគល់សោ (កុញ្ចិកៈ) ឱ្យទៅសាមណេរ រួចលោកក៏ចូលទៅកាន់ភូមិដើម្បីបិណ្ឌបាត។ ចំណែកសាមណេរ ក៏ត្រឡប់មកកាន់វិហារ បើកទ្វារបន្ទប់របស់ព្រះថេរៈ រួចចូលទៅបិទទ្វារ ហើយអង្គុយផ្ចង់ស្មារតីចម្រើនវិបស្សនាញាណក្នុងរាងកាយរបស់ខ្លួន។

អានុភាពនៃសមណធម៌ និងការជួយជ្រោមជ្រែងពីទេវតា

ដោយតេជះនៃគុណរបស់សាមណេរនោះ ធ្វើឱ្យអាសនៈរបស់ព្រះឥន្ទ្របង្ហាញអាការៈក្ដៅឡើង។ ព្រះឥន្ទ្រទ្រង់ពិចារណាថា តើមានហេតុអ្វីហ្ន៎? ក៏ទតឃើញសាមណេរ រួចទ្រង់ព្រះតម្រិះថា សុខសាមណេរប្រគល់បាត្រ និងចីវរឱ្យដល់ឧបជ្ឈាយ៍ហើយត្រឡប់មកវិញដោយតាំងចិត្តថា ‘អញនឹងធ្វើសមណធម៌’ គួរតែអញទៅទីនោះដែរ។ ទ្រង់ក៏ហៅមហារាជទាំង ៤ មកហើយបង្គាប់ថា នែអ្នកទាំងឡាយ ចូរអ្នករាល់គ្នាទៅដេញពួកសត្វស្លាបដែលយំសម្លេងរំខាននៅក្នុងឧបវនៈក្បែរវិហារចេញឱ្យអស់ចុះ។ មហារាជទាំង ៤ ក៏បានធ្វើតាម រួចក៏ឈរយាមនៅជុំវិញនោះ។ ព្រះឥន្ទ្រក៏បានបង្គាប់ដល់ព្រះចន្ទ និងព្រះសុរិយាថា ចូរអ្នកទាំងឡាយបង្អង់វិមានរបស់ខ្លួនឱ្យឈប់សិនចុះ។ ទេវបុត្រទាំងនោះក៏បានធ្វើតាម។ សូម្បីតែព្រះឥន្ទ្រផ្ទាល់ ក៏បានមកឈរយាមនៅត្រង់កន្លែងទាញខ្សែរនុកទ្វារដែរ។ វិហារទាំងមូល ក៏មានសភាពស្ងប់ស្ងាត់ឥតមានសម្លេងរំខានឡើយ។ សាមណេរបានចម្រើនវិបស្សនាដោយចិត្តមានឯកគ្គតា រហូតសម្រេចមគ្គផលថ្នាក់ទាបទាំង ៣។

ព្រះសារីបុត្តស្វែងរកភោជន

ចំណែកព្រះថេរៈ (ព្រះសារីបុត្ត) គិតថា សាមណេរបានប្រាប់អញថា ‘សូមលោកម្ចាស់នាំយកភោជនមានរសផ្អែមមកផង’ តើអញនឹងអាចរកបានពីផ្ទះណាខ្លះ? លោកក៏ពិចារណាឃើញត្រកូលឧបដ្ឋាកមួយដែលមានអជ្ឈាស័យបរិបូរណ៍ ក៏យាងទៅកាន់ទីនោះ។ ពួកឧបដ្ឋាកមានចិត្តត្រេកអរ ក៏ទទួលបាត្រ រួចនិមន្តឱ្យគង់លើអាសនៈ ប្រគេនយាគូ និងបង្អែម រួចក៏សុំស្ដាប់ធម៌រហូតដល់វេលាភត្ត។ ព្រះថេរៈសម្ដែងសារណីយធម៌កថា រួចកាលដែលជ្រាបថាដល់វេលាហើយ ក៏បញ្ចប់ធម៌ទេសនា។ គ្រានោះ ពួកឧបដ្ឋាកក៏បានប្រគេនភោជនមានរសផ្អែមដល់លោក។ ព្រះថេរៈឃើញភោជនហើយក៏ចង់នាំយកទៅភ្លាម ប៉ុន្តែពួកឧបដ្ឋាកបានពោលថា បពិត្រលោកម្ចាស់ សូមលោកម្ចាស់ឆាន់សិនចុះ ខ្ញុំព្រះករុណានឹងប្រគេនចំណែកដទៃទៀតដល់លោកម្ចាស់។ កាលដែលព្រះថេរៈឆាន់រួចហើយ ពួកឧបដ្ឋាកក៏ប្រគេនភោជនពេញមួយបាត្រទៀត។ ព្រះថេរៈក៏កាន់បាត្រនោះ រួចប្រញាប់ប្រញាល់យាងទៅកាន់វិហារវិញដោយគិតថា សាមណេររបស់អញមុខជាឃ្លានហើយ។

ព្រះសាស្តាយាងមកការពារសាមណេរ

ក្នុងថ្ងៃនោះ ព្រះសាស្តាទ្រង់យាងចេញតាំងពីព្រឹក អង្គុយក្នុងគន្ធកុដិ រួចទ្រង់ពិចារណាថា ថ្ងៃនេះ សុខសាមណេរប្រគល់បាត្រ និងចីវរឱ្យឧបជ្ឈាយ៍ រួចត្រឡប់មកធ្វើសមណធម៌វិញ តើកិច្ចរបស់គេសម្រេចហើយឬនៅ? ព្រះអង្គទ្រង់ទតឃើញថាគេសម្រេចត្រឹមមគ្គផល ៣ នៅឡើយ ក៏ពិចារណាតទៅទៀតថា ថ្ងៃនេះ គេនឹងអាចសម្រេចអរហត្តផលបាន ប៉ុន្តែព្រះសារីបុត្តកំពុងប្រញាប់នាំភត្តមកវិញដោយគិតថា ‘សាមណេរអញឃ្លាន’ បើភត្តមកដល់ទាំងដែលសាមណេរមិនទាន់សម្រេចអរហត្តផលទេ វានឹងក្លាយជាការរំខានដល់គេ គួរតែអញទៅឈរយាមនៅឯខ្លោងទ្វារវិហារចុះ។ ព្រះអង្គក៏យាងចេញពីគន្ធកុដិ ទៅឈរយាមនៅត្រង់ខ្លោងទ្វារវិហារនោះឯង។

ការសាកសួរប្រស្នា និងការសម្រេចអរហត្តផល

ព្រះថេរៈ (ព្រះសារីបុត្ត) ក៏បាននាំភត្តមកដល់។ គ្រានោះ ព្រះសាស្តាបានត្រាស់សួរប្រស្នា ៤ ខ ដល់ព្រះថេរៈ តាមន័យដែលបានពោលមកហើយក្នុងរឿងមុន (រឿងបណ្ឌិតសាមណេរ)។ ក្នុងពេលបញ្ចប់ការដោះស្រាយប្រស្នានោះឯង សុខសាមណេរក៏បានសម្រេចនូវអរហត្តផល។ ព្រះសាស្តាទ្រង់ជ្រាបហើយ ក៏ត្រាស់បង្គាប់ព្រះថេរៈថា ម្នាលសារីបុត្ត ចូរអ្នកទៅប្រគល់ភត្តដល់សាមណេររបស់អ្នកចុះ។ ព្រះថេរៈក៏យាងទៅដល់ រួចក៏គោះទ្វារ។ សាមណេរចេញមកក្រៅ ធ្វើវត្តប្រតិបត្តិដល់ឧបជ្ឈាយ៍ កាលដែលព្រះថេរៈប្រាប់ថា ចូរអ្នកធ្វើភត្តកិច្ចចុះ សាមណេរក៏ជ្រាបថាព្រះថេរៈមិនទាន់បានឆាន់ភត្តនៅឡើយ។ កុមារអាយុ ៧ ឆ្នាំ ដែលទើបតែសម្រេចអរហត្តផលក្នុងខណៈនោះ ក៏បានពិចារណាដល់ទីកន្លែងដ៏ទាប (អាសនៈទាប) រួចក៏ធ្វើភត្តកិច្ច ហើយលាងបាត្រទុកដាក់ជាស្រេច។

អាការៈចម្លែកនៃធម្មជាតិ

ក្នុងកាលនោះ មហារាជទាំង ៤ ក៏បានលែងការយាមកាម។ ព្រះចន្ទ និងព្រះសុរិយាក៏បានលែងវិមានរបស់ខ្លួនឱ្យវិលទៅតាមធម្មតាវិញ។ សូម្បីតែព្រះឥន្ទ្រ ក៏បានលែងការយាមកាមនៅត្រង់កន្លែងរនុកទ្វារដែរ។ ភ្លាមនោះ ព្រះអាទិត្យក៏ប្រាកដឡើងថាបានជ្រេផុតមេឃទៅហើយ។ ពួកភិក្ខុទាំងឡាយក៏នាំគ្នាពោលថា ពេលល្ងាចប្រាកដឡើងហើយ សាមណេរទើបតែធ្វើភត្តកិច្ចរួចអម្បាញ់មិញសោះ តើថ្ងៃនេះ ពេលព្រឹកមានកម្លាំងខ្លាំង (យូរ) ហើយពេលល្ងាចមានកម្លាំងតិច (ឆាប់) ឬយ៉ាងណា?

ព្រះសាស្តាយាងមកដល់ហើយត្រាស់សួរថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពេលនេះអ្នករាល់គ្នាអង្គុយជជែកគ្នាពីរឿងអ្វី? កាលបើភិក្ខុទាំងឡាយក្រាបទូលថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ថ្ងៃនេះពេលព្រឹកហាក់ដូចជាយូរ ពេលល្ងាចហាក់ដូចជាឆាប់ សាមណេរទើបតែឆាន់រួចសោះ ស្រាប់តែព្រះអាទិត្យជ្រេផុតមេឃបាត់ទៅហើយ ព្រះអង្គក៏ត្រាស់ថា៖

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុការណ៍បែបនេះរមែងកើតមានដល់អ្នកមានបុណ្យ ក្នុងកាលដែលធ្វើសមណធម៌។ ថ្ងៃនេះ មហារាជទាំង ៤ បានឈរយាមនៅជុំវិញ ព្រះចន្ទ និងព្រះសុរិយាបានបង្អង់វិមានឈប់នៅស្ងៀម ព្រះឥន្ទ្របានយាមនៅកន្លែងរនុកទ្វារ សូម្បីតែតថាគតក៏បានមកឈរយាមនៅខ្លោងទ្វារដែរ។ ថ្ងៃនេះ សុខសាមណេរបានឃើញពួកអ្នកបង្ហូរទឹកបញ្ជូនទឹកទៅ ឃើញពួកព្រានព្រួញពត់ព្រួញឱ្យត្រង់ ឃើញពួកជាងឈើដាប់ឈើធ្វើជាកង់រទេះជាដើម រួចក៏ទូន្មានខ្លួនឯងរហូតសម្រេចអរហត្តផល។

ត្រាស់ដូច្នោះហើយ ព្រះអង្គក៏សម្ដែងនូវព្រះគាថានេះថា៖

១៤៥. ឧទកញ្ហិ នយន្តិ នេត្តិកា, ឧសុការា នមយន្តិ តេជនំ;

ទារុំ នមយន្តិ តច្ឆកា,  អត្តានំ ទមយន្តិ សុព្វតា។

អ្នកធម្មតា បង្ហូរតែងបង្ហូរទឹក។ អ្នកធ្វើព្រួញតែងពត់ព្រួញ (ឱ្យត្រង់)។ អ្នកចាំងឈើតែងចាំងឈើ។ អ្នកមានវត្តល្អតែងទូន្មានខ្លួន។

សេចក្ដីអធិប្បាយព្រះគាថា

ក្នុងព្រះគាថានោះ ពាក្យថា សុព្វតា សេចក្ដីថា ជាអ្នកប្រដៅងាយ (សុវទា) គឺបុគ្គលដែលគេអាចផ្ដល់ឱវាទ និងការអនុសាសន៍បានដោយងាយ។ ចំណែកសេចក្ដីដែលនៅសល់ គឺមានន័យដូចដែលបានពោលមកហើយក្នុងខាងដើម (ក្នុងរឿងបណ្ឌិតសាមណេរ) នោះឯង។

ទេសនាវសានេ ក្នុងពេលបញ្ចប់ព្រះធម្មទេសនា ជនជាច្រើនបានសម្រេចនូវសោតាបត្តិផលជាដើម។

រឿងសុខសាមណេរ ទី ១១ ចប់។

ការអធិប្បាយនៃទណ្ឌវគ្គ ចប់សព្វគ្រប់។

វគ្គទី ១០ ចប់៕

________________________________________