រឿងលាជទេវធីតា

 ៣. រឿងលាជទេវធីតា

បុញ្ញញ្ចេ ជាដើម ព្រះសាស្តាកាលគង់ប្រថាប់នៅក្នុងព្រះជេតវនវិហារ ទ្រង់ប្រារព្ធនូវលាជទេវធីតា ហើយត្រាស់សម្ដែងនូវព្រះធម្មទេសនានេះ។ រឿងនេះបានកើតឡើងក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះ។

ឮថា ព្រះអាយស្មានមហាកស្សបៈ កាលដែលលោកសម្រាកនៅក្នុងល្អាងបិប្ផលិគុហា បានចូលឈានសមាបត្តិអស់រយៈពេល ៧ ថ្ងៃ លុះចេញពីសមាបត្តិហើយ ក៏ពិចារណាមើលទីកន្លែងសម្រាប់ត្រាច់ចរដើម្បីបិណ្ឌបាតដោយទិព្វចក្ខុ ក៏បានឃើញស្ត្រីម្នាក់ដែលជាអ្នកចាំរក្សាចម្ការស្រូវសាលី កំពុងយកកួរស្រូវសាលីមកធ្វើជាលាជ (បាយសី ឬស្រូវផ្ទុះ)។ លោកក៏ពិចារណាថា តើនាងនេះមានសទ្ធា ឬមិនមានសទ្ធា? កាលដែលដឹងថា នាងមានសទ្ធា ហើយ ក៏ពិចារណាទៀតថា តើនាងអាចនឹងធ្វើសង្គហធម៌ (ការរាប់អានធ្វើទាន) ដល់អញបានឬទេ? លោកក៏ជ្រាបថា កុលធីតាដែលក្លាហាននេះ នឹងធ្វើសង្គហធម៌ដល់អញ លុះធ្វើរួចហើយ នាងនឹងបានទទួលនូវមហាសម្បត្តិជាមិនខាន។ ជ្រាបដូច្នោះហើយ លោកក៏រៀបចំគ្រងចីវរ កាន់បាត ទៅឈរនៅក្បែរចម្ការស្រូវសាលីនោះឯង។

 

កុលធីតានោះ កាលដែលបានឃើញព្រះថេរៈភ្លាម ក៏មានចិត្តជ្រះថ្លា មានបីតិ ៥ ប្រការ ជ្រាបសព្វពេញសរីរាង្គ រួចពោលថា បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន សូមលោកម្ចាស់មេត្តាបង្អង់ឈប់សិន នាងក៏កាន់យកនូវលាជទាំងឡាយ ដើរទៅដោយលឿន រួចចាក់បំពេញទៅក្នុងបាតរបស់ព្រះថេរៈ ហើយថ្វាយបង្គំដោយបញ្ចង្គប្រតិស្ថាន (ការថ្វាយបង្គំដោយអង្គ ៥) រួចធ្វើការប្រាថ្នាថា បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន សូមឱ្យខ្ញុំម្ចាស់បានជាអ្នកមានចំណែកក្នុងធម៌ដែលលោកម្ចាស់បានឃើញហើយនោះផងចុះ។ ព្រះថេរៈក៏ធ្វើអនុមោទនាថា សូមឱ្យបំណងនេះសម្រេចចុះ។

នាងកុលធីតានោះ កាលដែលថ្វាយបង្គំព្រះថេរៈរួចហើយ ក៏ដើរត្រឡប់ទៅវិញទាំងចិត្តនៅនឹកអាឡោះអាល័យ ដល់ទានដែលខ្លួនបានធ្វើហើយនោះ។ ក្នុងខណៈនោះឯង មានពស់មានពិសដ៏ខ្លាំងក្លាមួយ ដេកនៅក្នុងរន្ធក្បែរផ្លូវដើរតាមភ្លឺស្រែ។ ពស់នោះមិនអាចខាំជង្គង់របស់ព្រះថេរៈដែលបិទបាំងដោយស្បង់ចីវរបានឡើយ ប៉ុន្តែឯនាងកុលធីតាវិញ កាលដែលដើរត្រឡប់មកដល់ទីនោះ ទាំងចិត្តកំពុងនឹកដល់ទាន ពស់ក៏ចេញពីរន្ធមកខាំនាង បណ្ដាលឱ្យនាងដួលស្លាប់នៅទីនោះឯង។

នាងមានចិត្តជ្រះថ្លា កាលដែលធ្វើមរណកាលទៅ ក៏បានទៅកើតក្នុងវិមានមាស ទំហំ ៣០ យោជន៍ ក្នុងឋានតាវតឹង្ស ប្រៀបដូចជាបុគ្គលដែលដេកលក់ហើយភ្ញាក់ឡើងដូច្នោះឯង នាងមានរាងកាយកម្ពស់ ៣ គាវុត ប្រដាប់ដោយគ្រឿងអលង្ការសព្វបែបយ៉ាង។ នាងស្លៀកនូវសំពត់ទិព្វទំហំ ១២ យោជន៍ និងដណ្ដប់សំពត់ទិព្វ ១២ យោជន៍ដែរ ព្រមទាំងមានស្រីអប្សរមួយពាន់ជាបរិវារ។ ដើម្បីប្រកាសនូវបុព្វកម្ម (កម្មពីមុន) របស់ខ្លួន នាងបានទៅឈរនៅមាត់ទ្វារវិមានដែលប្រដាប់ដោយកញ្ច្រែងមាសពេញដោយលាជមាសចងព្យួរជុំវិញ រួចនាងពិចារណាមើលសម្បត្តិរបស់ខ្លួនថា តើអញបានធ្វើអ្វីខ្លះ ទើបបានទទួលសម្បត្តិបែបនេះ? កាលដែលពិចារណាដោយទិព្វចក្ខុ ក៏ជ្រាបច្បាស់ថា សម្បត្តិនេះបានមកពីផលនៃការថ្វាយលាជ ដល់ព្រះមហាកស្សបត្ថេរ ជាម្ចាស់របស់អញនេះឯង។

នាងទេវធីតានោះ កាលដែលបានទទួលសម្បត្តិបែបនេះដោយសារតែកម្មដ៏តូចតាច ក៏គិតថា ពេលនេះ អញមិនគួរប្រមាទឡើយ អញនឹងធ្វើវត្តប្រតិបត្តិថ្វាយលោកម្ចាស់ ដើម្បីធ្វើឱ្យសម្បត្តិនេះស្ថិតស្ថេរថេរវេលាតទៅ គិតហើយ ក៏ចុះមកតាំងពីព្រលឹម កាន់យកនូវអំបោសមាស និងកញ្ជើមាសសម្រាប់ដាក់សម្រាម ទៅបោសសម្អាតបរិវេណរបស់ព្រះថេរៈ រួចរៀបចំទឹកឆាន់ និងទឹកប្រើប្រាស់ទុកថ្វាយ។ ព្រះថេរៈកាលដែលបានឃើញដូច្នោះ ក៏យល់ថា ប្រហែលជាមានភិក្ខុវ័យក្មេង ឬសាមណេរណាមួយ បានមកធ្វើវត្តនេះឱ្យអញមិនខាន។ ថ្ងៃទីពីរ នាងក៏ធ្វើដូច្នោះទៀត ព្រះថេរៈក៏យល់ឃើញដូចដើម។ លុះដល់ថ្ងៃទីបី ព្រះថេរៈបានឮសម្លេងបោស និងបានឃើញពន្លឺចេញពីរាងកាយដែលជះចូលតាមចន្លោះទ្វារ លោកក៏បើកទ្វាររួចសួរថា តើនរណាកំពុងបោសទីនេះ? នាងតបថា បពិត្រលោកម្ចាស់ដ៏ចម្រើន គឺខ្ញុំម្ចាស់ ជាអ្នកបម្រើរបស់លោកម្ចាស់ ឈ្មោះលាជទេវធីតា។ ព្រះថេរៈពោលថា ចុះអាត្មាមិនដែលឃើញមានអ្នកបម្រើឈ្មោះនេះឡើយ? នាងក្រាបទូលថា បពិត្រលោកម្ចាស់ កាលដែលខ្ញុំម្ចាស់នៅជាអ្នករក្សាចម្ការស្រូវសាលី បានថ្វាយលាជដល់លោកម្ចាស់ដោយចិត្តជ្រះថ្លា កាលដែលត្រឡប់ទៅវិញ ក៏ត្រូវពស់ខាំស្លាប់ទៅកើតក្នុងឋានសួគ៌តាវតឹង្ស ខ្ញុំម្ចាស់បានសម្បត្តិនេះក៏ដោយសារតែបានពឹងផ្អែកលើលោកម្ចាស់ ឥឡូវនេះ ខ្ញុំម្ចាស់មកដើម្បីធ្វើវត្តប្រតិបត្តិថ្វាយលោកម្ចាស់ ដើម្បីធ្វើឱ្យសម្បត្តិនេះស្ថិតស្ថេរថេរវេលាតទៅ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។

ព្រះថេរៈសួរថា ចុះកាលពីម្សិលមិញ និងម្សិលម្ង៉ៃ ក៏ជានាងបោសទីនេះ និងរៀបចំទឹកឆាន់ទឹកប្រើប្រាស់ដែរមែនទេ? នាងតបថា ពិតមែនហើយ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។ ព្រះថេរៈស្ដីឱ្យថា ម្នាលទេវធីតា ចូរនាងថយចេញទៅ អ្វីដែលនាងបានធ្វើហើយ ក៏ចូរឱ្យមានសភាពដូចជាធ្វើរួចចុះ ចាប់ពីពេលនេះតទៅ នាងកុំមកកាន់ទីនេះទៀតឡើយ។ នាងអង្វរថា បពិត្រលោកម្ចាស់ សូមលោកម្ចាស់កុំបំផ្លាញខ្ញុំម្ចាស់អី សូមអនុញ្ញាតឱ្យខ្ញុំម្ចាស់បានធ្វើវត្តប្រតិបត្តិ ដើម្បីឱ្យសម្បត្តិរបស់ខ្ញុំម្ចាស់បានមាំមួនផងចុះ។ ព្រះថេរៈតបថា ម្នាលទេវធីតា ចូរនាងថយចេញទៅ កុំឱ្យពួកធម្មកថិកដែលកាន់ផ្លិតអង្គុយសម្ដែងធម៌ក្នុងអនាគត គេពោលទោសបានថា ‘ឮថា មានទេវធីតាម្នាក់មកធ្វើវត្តប្រតិបត្តិ រៀបចំទឹកឆាន់ទឹកប្រើប្រាស់ថ្វាយព្រះមហាកស្សបត្ថេរ’ ដូច្នោះឡើយ ចាប់ពីពេលនេះតទៅ នាងកុំមកទីនេះទៀត ចូរថយចេញទៅ។

នាងអង្វរម្ដងហើយម្ដងទៀតថា បពិត្រលោកម្ចាស់ សូមលោកម្ចាស់កុំបំផ្លាញខ្ញុំម្ចាស់អី។ ព្រះថេរៈគិតថា នាងនេះមិនស្ដាប់ពាក្យអាត្មាឡើយ ក៏ដេញដោយការផ្ទាត់ម្រាមដៃ រួចពោលថា នាងឯងមិនស្គាល់ប្រមាណខ្លួនសោះ។ នាងមិនអាចនៅទីនោះបាន ក៏ហោះឡើងទៅលើអាកាស លើកដៃប្រណម្យយំសោកថា បពិត្រលោកម្ចាស់ សូមកុំបំផ្លាញសម្បត្តិដែលខ្ញុំម្ចាស់ទទួលបានឡើយ សូមអនុញ្ញាតឱ្យខ្ញុំម្ចាស់ធ្វើឱ្យវាមាំមួនផងចុះ នាងនៅតែបន្តយំនៅលើអាកាសយ៉ាងដូច្នោះ។

ព្រះសាស្តាកាលដែលគង់ប្រថាប់នៅក្នុងព្រះគន្ធកុដិ នាព្រះជេតវនវិហារ ទ្រង់បានព្រះសណ្ដាប់សម្លេងយំសោករបស់នាង ក៏ទ្រង់បញ្ចេញនូវរស្មីទៅប្រាកដចំពោះមុខនាងទេវធីតា ហាក់ដូចជាគង់នៅចំពោះមុខដូច្នោះឯង ហើយត្រាស់ថា ម្នាលទេវធីតា ការធ្វើសំវរៈ (ការប្រយ័ត្នប្រយែង) គឺជាភារៈរបស់កស្សបៈជាបុត្ររបស់តថាគត ចំណែកឯបុគ្គលទាំងឡាយអ្នកប្រាថ្នានូវបុណ្យ កាលដែលកំណត់ចំណាំថា ‘នេះជាប្រយោជន៍របស់យើង’ ហើយធ្វើនូវបុណ្យ ក៏ជាភារៈរបស់បុគ្គលទាំងនោះដែរ ព្រោះថាការធ្វើបុណ្យ រមែងនាំមកនូវសេចក្ដីសុខទាំងក្នុងលោកនេះ និងក្នុងលោកខាងមុខ។

ព្រះសាស្តាកាលដែលត្រាស់ដូច្នេះហើយ ក៏ទ្រង់ភ្ជាប់សេចក្ដីដើម្បីសម្ដែងធម៌ រួចត្រាស់នូវព្រះគាថានេះថា៖

១១៨. បុញ្ញញ្ចេ បុរិសោ កយិរា,  កយិរា នំ បុនប្បុនំ;

តម្ហិ ឆន្ទំ កយិរាថ,  សុខោ បុញ្ញស្ស ឧច្ចយោតិ។

ប្រសិនបើបុគ្គលធ្វើបុណ្យ គប្បីធ្វើបុណ្យនោះរឿយៗ គប្បីធ្វើនូវសេចក្ដីពេញចិត្តក្នុងបុណ្យនោះ ព្រោះថាការសន្សំនូវបុណ្យ រមែងនាំមកនូវសេចក្ដីសុខ។

អធិប្បាយសេចក្ដីនៃគាថា

សេចក្ដីអធិប្បាយនៃព្រះគាថានោះថា ប្រសិនបើបុគ្គលធ្វើនូវបុណ្យ ក៏មិនត្រូវឈប់សម្រាកដោយគិតថា អញបានធ្វើបុណ្យម្ដងហើយ ប៉ុណ្ណឹងល្មមហើយ ដូច្នោះឡើយ គឺគប្បីធ្វើបុណ្យនោះរឿយៗថែមទៀត។ ទោះបីជាក្នុងខណៈដែលមិនទាន់បានធ្វើ ក៏គប្បីធ្វើនូវសេចក្ដីប្រាថ្នា (ឆន្ទៈ) សេចក្ដីពេញចិត្ត (រុចិ) និងសេចក្ដីព្យាយាម (ឧស្សាហៈ) ក្នុងបុណ្យនោះឱ្យមែនទែន។ តើព្រោះហេតុអ្វី? ព្រោះថាការសន្សំនូវបុណ្យនាំមកនូវសេចក្ដីសុខ។ ព្រោះថាសេចក្ដីចម្រើនឡើងនៃការសន្សំបុណ្យ រមែងនាំមកនូវសេចក្ដីសុខ ទាំងក្នុងលោកនេះ និងក្នុងលោកខាងមុខ ហេតុនោះទើបឈ្មោះថា នាំមកនូវសេចក្ដីសុខ។

ក្នុងពេលបញ្ចប់ព្រះធម្មទេសនា នាងទេវធីតាដែលឈរនៅទីបំផុតនៃទីចម្ងាយ ៤៥ យោជន៍ ក៏បានសម្រេចនូវសោតាបត្តិផល។

ចប់ រឿងលាជទេវធីតា ទី ៣