សក្កបញ្ហាសូត្រ

 🪷សក្កបញ្ហាសូត្រ 🪷

គឺជាព្រះសូត្រទី២១ ក្នុងទីឃនិកាយ នៃព្រះត្រៃបិដក ដែលកត់ត្រាអំពីកិច្ចសន្ទនា និងសំណួររបស់ ព្រះឥន្ទ (សក្កទេវរាជ) បាន 14 សំណួរ ទូលសួរព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ នៅគុហ៍ឥន្ទសាលកុហា លើភ្នំវេទិយកៈ ជិតទីក្រុងរាជគ្រឹះ អំពីមូលហេតុនៃសេចក្តីឈ្លោះប្រកែក និងវិធីរំលត់ទុក្ខ។ 

🪷ដំណើរដើមទុន និងកិច្ចសន្ទនា

ព្រះឥន្ទចង់ចូលគាល់ព្រះពុទ្ធ ប៉ុន្តែព្រះអង្គកំពុងចូលឈានយ៉ាងស្ងៀមស្ងាត់។

🪷បញ្ចសិខា (ទេវបុត្រតន្ត្រីករ) បានតប់រនាតបន្លឺបទចម្រៀងសរសើរព្រះរតនត្រ័យ និងស្នេហា ដើម្បីឱ្យព្រះពុទ្ធសង្កេតឃើញ ទើបបើកផ្លូវឱ្យព្រះឥន្ទចូលសួរបញ្ហា។ 

🪷សំណួរ និងចម្លើយស្នូល

ព្រះឥន្ទបានទូលសួរថា ហេតុអ្វីបានជាមនុស្ស ទេវតា អសុរ និងសត្វលោកចង់រស់នៅដោយគ្មានពាក្យឈ្លោះប្រកែក ឬសេចក្តីព្យាបាទ ប៉ុន្តែនៅតែមានការប្រទូស្តរាយនឹងគ្នា? 

ព្រះពុទ្ធទ្រង់ត្រាស់តបថា គឺបណ្តាលមកពី សេចក្តីាឥស្សា (ច្រណែន) និងមច្ឆរិយៈ (កំណាញ់)។ បន្ទាប់មក ព្រះអង្គបានពន្យល់ដោះស្រាយសំណួរជាបន្តបន្ទាប់ពីឫសគល់នៃបញ្ហានេះ៖ 

ឥស្សា និងមច្ឆរិយៈ កើតចេញពី សេចក្តីស្រឡាញ់ និងស្អប់ (ប្បិយៈ និងអប្បិយៈ)។

សេចក្តីស្រឡាញ់ និងស្អប់ កើតចេញពី ឆន្ទៈ (សេចក្តីចង់បាន)។

ឆន្ទៈ កើតចេញពី វិតក្កៈ (សេចក្តីត្រិះរិះ)។

វិតក្កៈ កើតចេញពី សេចក្តីប៉ាផញ្ចសញ្ញា (សេចក្តីរំភើប ឬការគិតរំពៃដៅជាប់ជំពាក់លើសំដី/រូប)។ 

🪷លទ្ធផលនៃការសូត្រនេះ

នៅពេលបញ្ចប់ការសូត្រ និងការពន្យល់ធម៌ដ៏ស៊ីជម្រៅនេះ ព្រះឥន្ទក៏បានកើត ចក្ខុធម្មៈ (ភ្នែកធម៌) ដឹងច្បាស់ថា «ធម្មជាតិណាមួយដែលមានការកើតឡើងជាធម្មតា ធម្មជាតិនោះសុទ្ធតែមានការរលត់ទៅវិញជាធម្មតា» ព្រមទាំងទេវតា៨ម៉ឺនអង្គទៀតក៏បានសម្រេចធម៌ផងដែរ។