រឿងនាងសិរិមា

 ២. រឿងនាងសិរិមា

បស្ស ចិត្តកតំ ជាដើម ព្រះសាស្តាកាលគង់ប្រថាប់នៅក្នុងវេឡុវនមហាវិហារ ទ្រង់ប្រារព្ធនូវនាងសិរិមា ហើយត្រាស់សម្ដែងនូវព្រះធម្មទេសនានេះ។

ឮថា នាងសិរិមានោះ ជាស្រ្តីសោភិនីដ៏មានរូបឆោមស្រស់ស្អាតក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះ។ សម័យមួយ ក្នុងចន្លោះវស្សា នាងបានធ្វើខុសចំពោះនាងឧត្តរាឧបាសិកា ដែលជាកូនស្រីរបស់បុណ្ណកសេដ្ឋី និងជាភរិយារបស់កូនប្រុសសុមនសេដ្ឋី។ នាងសិរិមាប្រាថ្នានឹងធ្វើឱ្យនាងឧត្តរាជ្រះថ្លាឡើងវិញ ទើបបាននិមន្តព្រះសាស្តាព្រមទាំងភិក្ខុសង្ឃទៅធ្វើភត្តកិច្ចក្នុងផ្ទះរបស់នាងឧត្តរា រួចសូមខមាទោសចំពោះព្រះទសពល។ ក្នុងថ្ងៃនោះ នាងបានស្ដាប់នូវភត្តានុមោទនារបស់ព្រះសាស្តាថា៖

‘‘អក្កោធេន ជិនេ កោធំ,  អសាធុំ សាធុនា ជិនេ;

ជិនេ កទរិយំ ទានេន,  សច្ចេនាលិកវាទិន’’ន្តិ។

បុគ្គលគប្បីឈ្នះសេចក្ដីខឹង ដោយសេចក្ដីមិនខឹង, គប្បីឈ្នះសេចក្ដីអាក្រក់ ដោយសេចក្ដីល្អ, គប្បីឈ្នះមនុស្សកំណាញ់ ដោយការឱ្យទាន, គប្បីឈ្នះមនុស្សពោលពាក្យកុហក ដោយពាក្យពិត។

ក្នុងពេលបញ្ចប់ព្រះគាថា នាងសិរិមាក៏បានសម្រេចនូវសោតាបត្តិផល។ នេះជាសេចក្ដីសង្ខេបក្នុងទីនេះ ចំណែកឯសេចក្ដីពិស្តារនឹងមានប្រាកដក្នុងសេចក្ដីអធិប្បាយព្រះគាថាអនុមោទនា ក្នុងកោធវគ្គខាងមុខ។

លុះនាងសិរិមាបានសម្រេចសោតាបត្តិផលបែបនេះហើយ នាងក៏បាននិមន្តព្រះទសពលមកប្រគេនមហាទានក្នុងថ្ងៃបន្ទាប់ រួចក៏បានចាត់ចែងប្រគេនអដ្ឋកភត្ត (ភត្តសម្រាប់ភិក្ខុ ៨ អង្គ) ដល់ព្រះសង្ឃជាប្រចាំ។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក ភិក្ខុ ៨ អង្គតែងតែទៅកាន់ផ្ទះរបស់នាងជាប្រចាំ។ នាងពោលថា សូមលោកម្ចាស់ទទួលយកទឹកដោះថ្លា សូមលោកម្ចាស់ទទួលយកទឹកដោះស្រស់ ជាដើម រួចក៏ប្រគេនឱ្យពេញបាត្ររបស់ភិក្ខុទាំងនោះ។ ភត្តដែលភិក្ខុមួយអង្គទទួលបាន គឺល្មមគ្រាន់សម្រាប់ភិក្ខុ ៣ ឬ ៤ អង្គឯណោះ។ ជារៀងរាល់ថ្ងៃ នាងចំណាយទ្រព្យអស់ ១៦ កហាបណៈ ដើម្បីរៀបចំបិណ្ឌបាតនោះ។

សម័យថ្ងៃមួយ មានភិក្ខុមួយអង្គបានឆាន់អដ្ឋកភត្តក្នុងផ្ទះរបស់នាង រួចក៏ធ្វើដំណើរទៅកាន់វិហារមួយដែលមានចម្ងាយ ៣ យោជន៍។ ក្នុងពេលល្ងាច កាលដែលភិក្ខុអង្គនោះអង្គុយក្នុងទីបម្រើព្រះថេរៈ ពួកភិក្ខុឯទៀតក៏សួរថា អាវុសោ តើលោកទៅទទួលបិណ្ឌបាតពីទីណាទើបមកដល់ទីនេះ? លោកតបថា ខ្ញុំបានឆាន់អដ្ឋកភត្តរបស់នាងសិរិមា។ ភិក្ខុទាំងនោះសួរថា អាវុសោ នាងប្រគេនអាហារដែលគួរឱ្យពេញចិត្តដែរឬទេ? លោកតបថា មិនអាចនឹងពណ៌នាពីភត្តរបស់នាងបានឡើយ នាងរៀបចំប្រគេនដោយសម្រិតសម្រាំងយ៉ាងប្រណីតបំផុត ភត្តដែលភិក្ខុមួយអង្គទទួលបាន គឺល្មមសម្រាប់ ៣ ឬ ៤ អង្គឯណោះ ប៉ុន្តែបើប្រៀបធៀបនឹងទេយ្យធម៌ (របស់ដែលត្រូវឱ្យ) ហើយ ការបានឃើញរូបសម្បត្តិរបស់នាងគឺរឹតតែវិសេសវិសាលជាងទៅទៀត នាងនោះមានរូបឆោមបែបនេះៗ... លោកក៏បានពណ៌នាពីគុណសម្បត្តិនៃរូបរាងរបស់នាងសិរិមាយ៉ាងខ្លាំង។

សេចក្ដីប្រតិព័ទ្ធរបស់ភិក្ខុវ័យក្មេង

គ្រានោះ មានភិក្ខុមួយអង្គបានស្ដាប់នូវការពណ៌នាគុណរបស់នាងសិរិមាហើយ ក៏កើតមានសេចក្ដីស្រឡាញ់ប្រតិព័ទ្ធ (សិនេហៈ) ឡើង ទាំងដែលមិនទាន់បានឃើញរូបនាងឡើយ រួចគិតថា អញគួរតែទៅមើលនាងឱ្យឃើញនឹងភ្នែក។ លោកបានសួរអំពីអាយុវស្សារបស់ខ្លួន និងសួរភិក្ខុដែលធ្លាប់ទៅនោះអំពីលំដាប់នៃភិក្ខុ កាលបើដឹងថា អាវុសោ ថ្ងៃស្អែកនេះ លោកនឹងបានធ្វើជាសង្ឃត្ថេរ (ភិក្ខុដែលមានវស្សាច្រើនជាងគេក្នុងចំណោម ៨ អង្គ) ដើម្បីទទួលអដ្ឋកភត្តក្នុងផ្ទះនោះ លោកក៏ប្រញាប់កាន់បាត្រ និងចីវរចេញដំណើរទៅភ្លាម។ លុះព្រឹកឡើងកាលដែលអរុណរះ ភិក្ខុនោះក៏ចូលទៅឈរក្នុងសលាកភត្ត (កន្លែងចាប់ឆ្នោតយកភត្ត) ហើយបានក្លាយជាសង្ឃត្ថេរសម្រាប់ទៅទទួលអដ្ឋកភត្តក្នុងផ្ទះរបស់នាងសិរិមាពិតមែន។

អាការៈជំងឺរបស់នាងសិរិមា

ចំណែកឯនាងសិរិមាវិញ ក្រោយពេលដែលភិក្ខុដែលឆាន់កាលពីម្សិលមិញត្រឡប់ទៅវិញ ស្រាប់តែមានជំងឺកើតឡើងក្នុងរាងកាយ។ ព្រោះហេតុនោះ នាងក៏ដោះគ្រឿងអលង្ការចេញ រួចសម្រាកក្នុងទីដេក។ គ្រានោះ ពួកទាសីឃើញពួកភិក្ខុដែលមកទទួលអដ្ឋកភត្ត ក៏ចូលទៅជម្រាបនាង។ នាងសិរិមាដោយសារមិនអាចកាន់បាត្រដោយដៃខ្លួនឯង ដើម្បីនិមន្តឱ្យភិក្ខុអង្គុយ ឬមិនអាចអង្គាសភត្តបាន ទើបបង្គាប់ពួកទាសីថា កូនទាំងឡាយ ចូរអ្នករាល់គ្នាទទួលបាត្រលោកម្ចាស់ និមន្តលោកឱ្យគង់ចុះ រួចប្រគេនយាគូ ប្រគេនបង្អែម លុះដល់វេលាភត្ត ចូរដាក់ភត្តឱ្យពេញបាត្រ រួចប្រគេនលោកទៅចុះ។ ពួកទាសីតបថា ចា៎ អ្នកម៉ែ រួចក៏និមន្តពួកភិក្ខុឱ្យចូលទៅ ឱ្យឆាន់យាគូ ប្រគេនបង្អែម និងដួសភត្តដាក់ពេញបាត្រក្នុងវេលាភត្ត រួចក៏ចូលទៅជម្រាបនាងសិរិមា។ នាងសិរិមាពោលថា ចូរអ្នករាល់គ្នាជួយគ្រាហ៍អញទៅផង អញចង់ថ្វាយបង្គំលោកម្ចាស់។ ពួកទាសីក៏បានគ្រាហ៍នាងឱ្យចូលទៅរកពួកភិក្ខុ នាងក៏បានថ្វាយបង្គំភិក្ខុទាំងឡាយដោយរាងកាយដ៏ញាប់ញ័រ។

កិលេសគ្របសង្កត់

ភិក្ខុអង្គនោះ កាលដែលបានសម្លឹងមើលនាងហើយ ក៏គិតថា សូម្បីតែក្នុងពេលមានជំងឺ ក៏រូបសម្បត្តិរបស់នាងមានសោភ័ណភាពដល់ថ្នាក់នេះទៅហើយ ចុះកាលដែលនាងមិនមានជំងឺ តុបតែងដោយគ្រឿងអលង្ការសព្វគ្រប់ តើរូបសម្បត្តិរបស់នាងនឹងស្រស់ស្អាតយ៉ាងណាទៅហ្ន៎?។ ក្នុងខណៈនោះឯង កិលេសដែលសន្សំទុកអស់កោដិវស្សាក៏បានចូលមកគ្របសង្កត់ចិត្ត លោកក៏ក្លាយជាបុគ្គលល្ងង់ខ្លៅ (អញ្ញាណី) មិនអាចឆាន់ភត្តបានឡើយ លោកកាន់បាត្រត្រឡប់ទៅកាន់វិហារវិញ គ្របបាត្រទុកក្នុងកន្លែងមួយ រួចក៏ក្រាលចីវរសិងសម្រាកទៅ។

មរណកាលនៃនាងសិរិមា

គ្រានោះ មានភិក្ខុជាមិត្តភក្តិម្នាក់បានព្យាយាមលួងលោមឱ្យភិក្ខុនោះឆាន់ភត្តដែរ តែមិនអាចធ្វើបានឡើយ លោកក៏ក្លាយជាអ្នកដាច់ភត្ត (មិនឆាន់អ្វីសោះ)។ ក្នុងថ្ងៃនោះឯង នាវេលាស្រលះល្ងាច នាងសិរិមាក៏បានធ្វើមរណកាលទៅ។ ព្រះរាជាបានបញ្ជូនដំណឹងទៅក្រាបទូលព្រះសាស្តាថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន នាងសិរិមាដែលជាប្អូនស្រីពៅរបស់ជីវកកោមារភច្ច បានធ្វើមរណកាលហើយ។

ព្រះសាស្តាទ្រង់ជ្រាបហើយ ក៏បញ្ជូនព្រះរាជសារទៅវិញថា ចំពោះសពនាងសិរិមា មិនទាន់ត្រូវធ្វើកិច្ចរំលាយ (បូជា) ឡើយ ចូរយកសពនោះទៅតម្កល់ទុកក្នុងស្មសាន (ព្រៃខ្មោច) ស្រស់ៗ ហើយចាត់ចែងអ្នកយាមកាមកុំឱ្យពួកក្អែក និងឆ្កែជាដើមមកស៊ីបានឱ្យសោះ។ ព្រះរាជាក៏បានធ្វើតាមព្រះរាជឱវាទនោះ។ លុះកន្លងផុតទៅ ៣ ថ្ងៃ ដល់ថ្ងៃទី ៤ រាងកាយ (សព) ក៏ចាប់ផ្ដើមហើមឡើង មានដង្កូវហូរចេញតាមមាត់ដំបៅទាំង ៩ ប្រការ រាងកាយទាំងមូលក៏បែកធ្លាយមើលទៅដូចជាឆ្នាំងបាយសាលីដែលផ្អូមរលួយដូច្នោះឯង។

ការត្រាស់ហៅមហាជនឱ្យមកមើលសព

ព្រះរាជាបានឱ្យគេវាយស្គរប្រកាសក្នុងក្រុងថា លើកលែងតែក្មេងៗដែលនៅចាំផ្ទះចេញ អ្នកណាមិនមកមើលសពនាងសិរិមាទេ នឹងត្រូវរងពិន័យជាប្រាក់ ៨ កហាបណៈ រួចទ្រង់ក៏បញ្ជូនមនុស្សទៅក្រាបទូលព្រះសាស្តាថា សូមព្រះភិក្ខុសង្ឃមានព្រះពុទ្ធជាប្រធាន យាងមកទតសពនាងសិរិមាផងចុះ។ ព្រះសាស្តាក៏ត្រាស់ប្រាប់ភិក្ខុទាំងឡាយថា យើងនឹងទៅមើលសពនាងសិរិមាទាំងអស់គ្នា។

ចំណែកឯភិក្ខុវ័យក្មេងនោះវិញ សម្រាកដាច់ភត្តអស់ ៤ ថ្ងៃហើយ ដោយមិនព្រមស្ដាប់ពាក្យរបស់អ្នកណាម្នាក់ឡើយ។ ភត្តនៅក្នុងបាត្រក៏ផ្អូមរលួយ ចំណែកបាត្រក៏កើតស្នឹម (មលៈ) ឡើង។ គ្រានោះ ភិក្ខុជាមិត្តភក្តិក៏ចូលទៅរកហើយប្រាប់ថា អាវុសោ ព្រះសាស្តាកំពុងយាងទៅមើលសពនាងសិរិមាហើយ។ ភិក្ខុនោះ ទោះបីជាកំពុងដាច់បាយខ្លាំងយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏ស្រាប់តែស្ទុះក្រោកឡើងភ្លាមៗ កាលបើឮពាក្យថា សិរិមា រួចសួរថា លោកនិយាយថាអីមិញហ្នឹង? មិត្តភក្តិតបថា ព្រះសាស្តាយាងទៅមើលសពនាងសិរិមា លោកចង់ទៅដែរទេ? លោកតបថា ខ្ញុំករុណាទៅដែរ រួចក៏ចាក់ភត្ត (ផ្អូម) នោះចោល លាងបាត្រដាក់ស្រេច ហើយធ្វើដំណើរទៅជាមួយភិក្ខុសង្ឃ។

ព្រះសាស្តាទ្រង់យាងទៅដល់ រួចគង់ប្រថាប់នៅម្ខាង ដោយមានភិក្ខុសង្ឃហែហមជុំវិញ។ ចំណែកភិក្ខុនីសង្ឃ ពួកបរិស័ទរាជការ ឧបាសក និងឧបាសិកា ក៏ឈរនៅម្ខាងៗម្នាក់រៀងខ្លួន។

ការដេញថ្លៃសពនាងសិរិមា

ព្រះសាស្តាត្រាស់សួរព្រះរាជាថា ម្នាលមហារាជ តើសពនេះជាអ្នកណា? ព្រះរាជាក្រាបទូលថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន នេះគឺនាងសិរិមា ជាប្អូនស្រីរបស់ជីវកៈ។ ព្រះអង្គសួរទៀតថា នេះជានាងសិរិមាមែនឬ? ព្រះរាជាតបថា បាទ មែនហើយ ព្រះអង្គ។ ព្រះសាស្តាត្រាស់ថា បើដូច្នោះ ចូរមហារាជឱ្យគេវាយស្គរប្រកាសក្នុងក្រុងថា ‘អ្នកណាចង់បាននាងសិរិមា ចូរប្រគល់ទ្រព្យ ១ ពាន់ រួចយកនាងទៅចុះ’។ ព្រះរាជាក៏បានធ្វើតាម ប៉ុន្តែមិនមានអ្នកណាម្នាក់សូម្បីតែហាមាត់និយាយថា ‘បាទ’ ឬ ‘ចា៎’ ឡើយ។ ព្រះរាជាក្រាបទូលថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន គ្មានអ្នកណាទទួលយកឡើយ។

ព្រះសាស្តាត្រាស់ថា មហារាជ បើដូច្នោះ ចូរអ្នកបញ្ចុះតម្លៃចុះ។ ព្រះរាជាក៏ឱ្យគេវាយស្គរប្រកាសបញ្ចុះតម្លៃជាលំដាប់ ចាប់ពី ៥០០ កហាបណៈ, ២៥០, ២០០, ១០០, ៥០, ២៥, ១០, ៥, ១ កហាបណៈ, កន្លះកហាបណៈ, ១ បាទ, ១ មាសកៈ រហូតដល់ ១ កាកណិកៈ (តម្លៃទាបបំផុត) ក៏នៅតែមិនឃើញមានអ្នកណាម្នាក់ចង់បានឡើយ។ ព្រះរាជាក៏ឱ្យគេប្រកាសចុងក្រោយថា ចូរទទួលយកនាងសិរិមាដោយទទេៗចុះ ក៏នៅតែគ្មានអ្នកណាម្នាក់ហាមាត់ទទួលយកទៀត។ ព្រះរាជាក្រាបទូលថា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូម្បីតែឱ្យទទេ ក៏គ្មានអ្នកណាទទួលយកដែរ។

ការត្រាស់សម្ដែងព្រះគាថា

ព្រះសាស្តាត្រាស់ថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចូរអ្នករាល់គ្នាមើលចុះ ស្ត្រីដែលជាទីស្រឡាញ់របស់មហាជន ក្នុងក្រុងនេះឯង កាលពីមុន មនុស្សត្រូវចំណាយទ្រព្យ ១ ពាន់ ដើម្បីបាននៅជាមួយនាងត្រឹមតែមួយថ្ងៃ ប៉ុន្តែពេលនេះ សូម្បីតែឱ្យទទេ ក៏គ្មានអ្នកណាទទួលយកដែរ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ រូបដែលមានសភាពបែបនេះ ឈ្មោះថាដល់នូវសេចក្ដីអស់ និងសេចក្ដីសាបសូន្យហើយ ចូរអ្នករាល់គ្នាមើលចុះ នូវអត្តភាពដ៏ឈឺឆ្អាលនេះ។

ត្រាស់ដូច្នោះហើយ ព្រះអង្គក៏សម្ដែងនូវព្រះគាថានេះថា៖

១៤៧. បស្ស ចិត្តកតំ ពិម្ពំ,  អរុកាយំ សមុស្សិតំ;

អាតុរំ ពហុសង្កប្បំ,  យស្ស នត្ថិ ធុវំ ឋិតិ។

អត្តភាពណា (កាយនេះ) មិនទៀងទាត់, មិនឋិតថេរ។ អ្នកចូរមើលអត្តភាព (នោះ) ដែល កុសលាកុសលកម្មធ្វើវិចិត្រហើយ។ ជា កាយពាសពេញដោយដំបៅ, ដែល ឆ្អឹងបីរយកំណាត់ផ្គុំគ្នាហើយ។ ជា អត្តភាពក្តៅក្រហាយជានិច្ច, ជា ទីរំពឹងត្រិះរិះរបស់ជនច្រើនគ្នា។

សេចក្ដីអធិប្បាយ និងការសម្រេចធម៌

ក្នុងព្រះគាថានោះ ពាក្យថា ចិត្តកតំ គឺរូបដែលគេតុបតែងដោយគ្រឿងអលង្ការ និងសំពត់ជាដើម។ ពាក្យថា ពិម្ពំ គឺរូបរាងកាយ។ ពាក្យថា អរុកាយំ គឺរាងកាយដែលជាដុំនៃដំបៅ ព្រោះមានរន្ធដំបៅទាំង ៩ ហូរចេញជានិច្ច។ ពាក្យថា សមុស្សិតំ គឺរូបដែលលើកតម្កើងឡើងដោយឆ្អឹង ៣០០ កំណាត់។ ពាក្យថា អាតុរំ គឺរូបដែលឈឺឆ្អាលជានិច្ច ព្រោះត្រូវរោគគ្របសង្កត់។ ពាក្យថា ពហុសង្កប្បំ គឺរូបដែលជនទាំងឡាយជាច្រើនតែងតែរំពឹង និងប្រាថ្នាចង់បាន។ ពាក្យថា យស្ស នត្ថិ ធុវំ ឋិតិ គឺរូបដែលមិនមានភាពទៀងទាត់ និងមិនមានភាពស្ថិតស្ថេរឡើយ។

ក្នុងពេលបញ្ចប់ព្រះធម្មទេសនា ភិក្ខុវ័យក្មេងនោះក៏បានសម្រេចនូវសោតាបត្តិផល។ ជនដទៃទៀតជាច្រើន ក៏បានសម្រេចមគ្គផលមានសោតាបត្តិផលជាដើមដូច្នោះដែរ។

រឿងនាងសិរិមា ទី ២ ចប់។