ការចងចាំ÷ "អំពើឈ្លានពានរបស់ថៃ និងការទម្លាក់គ្រាប់បែកបំផ្លាញវត្តអារាម សាសនា

 ការចងចាំ÷ "អំពើឈ្លានពានរបស់ថៃ និងការទម្លាក់គ្រាប់បែកបំផ្លាញវត្តអារាម សាសនា"

ការវាយប្រហារលើទីសក្ការបូជាសាសនា (Religious Sites) និងវត្ថុបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ (Cultural Property) ត្រូវបានចាត់ទុកថា ជាបញ្ហាដែលសហគមន៍អន្តរជាតិយកចិត្តទុកដាក់យ៉ាងខ្លាំង ព្រោះទីកន្លែងទាំងនេះជាទ្រព្យសម្បត្តិរួមរបស់មនុស្សជាតិ និងស្ថិតក្រោមការការពារតាមច្បាប់មនុស្សធម៌អន្តរជាតិ (International Humanitarian Law – IHL) នៅពេលមានជម្លោះប្រដាប់អាវុធ។

គិតមកដល់ខួបមួយឆ្នាំ បន្ទាប់ពីព្រឹត្តិការណ៍ឆ្នាំ២០២៥ វត្តគីរីរង្សីថ្មដូន ស្ថិតនៅភូមិថ្មដូន ឃុំគោកមន ស្រុកបន្ទាយអំពិល ខេត្តឧត្តរមានជ័យ បានរងការខូចខាតយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ បើយោងតាមអាជ្ញាធរកម្ពុជា វត្តនេះត្រូវបានវាយប្រហារដោយយានអាកាសគ្មានមនុស្សបើក (Unmanned Aerial Vehicle – UAV/Drone) និងការបាញ់ផ្លោងកាំភ្លើងធំ (Artillery Shelling) ក្នុងអំឡុងជម្លោះប្រដាប់អាវុធឆ្នាំ២០២៥។

ការបំផ្លាញវត្តអារាមមិនត្រឹមតែបណ្តាលឱ្យខូចខាតអគារសាសនា (Religious Infrastructure) ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងប៉ះពាល់ដល់បេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ អត្តសញ្ញាណជាតិ និងជំនឿសាសនារបស់ប្រជាពលរដ្ឋក្នុងតំបន់។ សម្រាប់ប្រជាជនកម្ពុជា វត្តអារាមគឺជាមជ្ឈមណ្ឌលសាសនា វប្បធម៌ អប់រំ និងសហគមន៍ ដែលមានតម្លៃលើសពីអគារធម្មតា។

ក្រោមច្បាប់មនុស្សធម៌អន្តរជាតិ ជាពិសេសអនុសញ្ញាទីក្រុងឡាអេ ឆ្នាំ១៩៥៤ ស្តីពីការការពារទ្រព្យសម្បត្តិវប្បធម៌ក្នុងករណីជម្លោះប្រដាប់អាវុធ (1954 Hague Convention for the Protection of Cultural Property in the Event of Armed Conflict) និងអនុសញ្ញាទីក្រុងហ្សឺណែវ (Geneva Conventions) ភាគីជម្លោះមានកាតព្វកិច្ចការពារទីសក្ការបូជា និងជៀសវាងការវាយប្រហារលើគោលដៅជនស៊ីវិល (Civilian Objects) លើកលែងតែក្នុងករណីមានមូលហេតុយោធាស្របច្បាប់ ដែលត្រូវវាយតម្លៃតាមគោលការណ៍ច្បាប់អន្តរជាតិ។

ការរំលឹកព្រឹត្តិការណ៍នេះ មានគោលបំណងកត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្រ លើកកម្ពស់ការគោរពច្បាប់អន្តរជាតិ និងជំរុញឱ្យមានការការពារទីសក្ការបូជា និងបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ពីផលប៉ះពាល់នៃជម្លោះប្រដាប់អាវុធនាពេលអនាគត។

ឯកសារយោង

1. UNESCO. 1954 Hague Convention for the Protection of Cultural Property in the Event of Armed Conflict.

2. International Committee of the Red Cross (ICRC). Customary International Humanitarian Law – Protection of Cultural Property and Places of Worship.

3. Geneva Conventions of 1949 and Additional Protocol I (1977), Articles concerning the protection of civilians and civilian objects.

4. សេចក្តីប្រកាស និងរបាយការណ៍ផ្លូវការរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា និងអាជ្ញាធរខេត្តឧត្តរមានជ័យ ពាក់ព័ន្ធនឹងព្រឹត្តិការណ៍ជម្លោះឆ្នាំ២០២៥។