បណ្ឌិតពិត មិនមែនឈ្នះលោកា តែជាអ្នកឈ្នះអាត្មាខ្លួនឯង

 • "បណ្ឌិតពិត មិនមែនឈ្នះលោកា តែជាអ្នកឈ្នះអាត្មាខ្លួនឯង"

• "ឈប់កែប្រែអ្នកដទៃ រួចងាកមកកែច្នៃខ្លួនឯង"

• "ជ័យជម្នះដ៏អស្ចារ្យបំផុត គឺការទូន្មានចិត្តខ្លួនឯង"

• "កុំបណ្តោយឱ្យចិត្តហូរតាមទឹក៖ វិធីសាស្ត្រពត់តម្រង់ជីវិតឆ្ពោះទៅរកភាពជោគជ័យ"

• "Power of Self-Mastery: ហេតុអ្វីការទូន្មានខ្លួនឯងជារឿងពិបាកបំផុត?"

• "រូបមន្តគ្រប់គ្រងជីវិតតាមបែបព្រះពុទ្ធសាសនា៖ សីល សមាធិ បញ្ញា"

• "ភាពជាអ្នកដឹកនាំខ្លួនឯង៖ គតិបណ្ឌិតដែលកប់ជ្រៅក្នុងព្រះគាថាធម្មបទ"

• "អាថ៌កំបាំងនៅពីក្រោយភាពស្ងប់ស្ងាត់៖ រឿងរ៉ាវដ៏អស្ចារ្យនៃបណ្ឌិតសាមណេរ" 

តើអ្នកធ្លាប់ឆ្ងល់ទេ? ហេតុអ្វីបានជាមនុស្សយើងអាចបង្កើតបច្ចេកវិទ្យាដ៏អស្ចារ្យ... អាចគ្រប់គ្រងធម្មជាតិបាន... ប៉ុន្តែបែរជាពិបាកបំផុត ក្នុងការគ្រប់គ្រង "ចិត្ត" ខ្លួនឯងទៅវិញ?

នៅក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ យើងតែងតែខិតខំចំណាយពេលវេលា និងកម្លាំងកាយចិត្ត ដើម្បីគ្រប់គ្រង និងកែច្នៃរបស់នៅជុំវិញខ្លួន ប៉ុន្តែយើងច្រើនតែភ្លេចត្រលប់មកកែច្នៃ "ចិត្ត" ខ្លួនឯង ដែលជាប្រភពពិតប្រាកដនៃសេចក្តីសុខ និងសេចក្តីទុក្ខ។ ថ្ងៃនេះ សូមលើកយកនូវព្រះគាថាដ៏មានអត្ថន័យជ្រាលជ្រៅបំផុតមួយ មកចែករំលែកជូនប្រិយមិត្តអ្នកអានទាំងអស់គ្នា។ កុំបណ្តែតបណ្តោយជីវិតឲ្យហូរទៅតាមយថាកម្ម។ ចូរធ្វើជា "ជាង" ដែលមានជំនាញក្នុងការចាំងពត់ និងកែច្នៃចិត្តរបស់ខ្លួនឯង ព្រោះអ្នកប្រាជ្ញពិតប្រាកដ គឺតែងតែទូន្មានខ្លួនឯងជានិច្ច! 🙏

មកដល់សព្វថ្ងៃ មេរៀននេះនៅតែមានតម្លៃបំផុត! ឈើដែលមិនបានចាំង គ្រាន់តែជាអុស... ចិត្តដែលមិនបានអប់រំ គឺពោរពេញដោយក្តៅក្រហាយ។ កុំចំណាយពេលមួយជីវិតដើម្បីតែកែប្រែអ្នកដទៃ ឬរបស់ក្រៅខ្លួន រហូតភ្លេចពត់តម្រង់ចិត្តខ្លួនឯងឲ្យសោះ។

ខាងក្រោមនេះគឺជាការលើកយកនូវ **ព្រះគាថាធម្មបទទី ៨០ ក្នុងបណ្ឌិតវគ្គ ទី ៦** ព្រមទាំងសាច់រឿង សេចក្តីអត្ថាធិប្បាយ និងឧទាហរណ៍មកបកស្រាយជូនអ្នកយ៉ាងក្បោះក្បាយ៖

## ព្រះគាថាធម្មបទទី ៨០ (បណ្ឌិតវគ្គ)

ក្នុងគម្ពីរព្រះធម្មបទ ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទ្រង់បានត្រាស់សម្តែងនូវព្រះគាថាមួយឃ្លាយ៉ាងពិរោះ និងមានអត្ថន័យជ្រាលជ្រៅថា៖

> **ឧទកញ្ហិ នយន្តិ នេត្តិកា**

> **ឧសុកា រា នមយន្តិ តេជនំ**

> **ទារុំ នមយន្តិ តច្ឆកា**

> **អត្តានំ ទមយន្តិ បណ្ឌិតា ។**

> 

**ប្រែសម្រួលជាខេមរភាសា៖**

*អ្នកដឹកនាំទឹក តែងបង្ហូរទឹក (ទៅកាន់ទីដែលខ្លួនចង់បាន),*

*អ្នកធ្វើព្រួញ តែងពត់ព្រួញ (ឲ្យត្រង់),*

*ជាងឈើ តែងចាំងពត់ឈើ (ធ្វើជាគ្រឿងសង្ហារិមផ្សេងៗ),*

*ចំណែកឯអ្នកប្រាជ្ញ (បណ្ឌិត) ទាំងឡាយ តែងទូន្មានខ្លួនឯង។*

## សាច់រឿងទាក់ទងនឹងព្រះគាថា (រឿងបណ្ឌិតសាមណេរ)

ព្រះគាថានេះ ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទ្រង់ប្រារព្ធចំពោះ **បណ្ឌិតសាមណេរ** ដែលមានអាយុត្រឹមតែ ៧ ឆ្នាំ។

កាលនោះ បណ្ឌិតសាមណេរ បានបួសជាកូនសិស្សរបស់ព្រះសារីបុត្រ។ ថ្ងៃមួយ សាមណេរបានដើរតាមព្រះសារីបុត្រទៅបិណ្ឌបាត។ តាមដងផ្លូវ សាមណេរតូចបានសង្កេតឃើញហេតុការណ៍ចំនួន ៣ យ៉ាង៖

១. ឃើញអ្នកស្រែចម្ការ កំពុងជីកប្រឡាយបង្ហូរទឹកបញ្ចូលស្រែ។

២. ឃើញអ្នកធ្វើព្រួញ កំពុងយកព្រួញទៅអាំងភ្លើង រួចពត់ឲ្យត្រង់ល្អ។

៣. ឃើញជាងឈើ កំពុងយកកាំបិតរណារ មកចាំងកាត់ឈើ ធ្វើជាកង់រទេះ ឬរបស់របរផ្សេងៗ។

ឃើញដូច្នោះ សាមណេរក៏ទូលសួរព្រះសារីបុត្រថា៖ *"បពិត្រលោកម្ចាស់ តើទឹក ព្រួញ និងឈើ ទាំងនេះមានវិញ្ញាណ (មានចិត្ត) ដែរឬទេ?"* ព្រះសារីបុត្រតបថា៖ *"របស់ទាំងនេះគ្មានវិញ្ញាណទេ"។*

សាមណេរតូចក៏គិតពិចារណាក្នុងចិត្តថា៖ *"បើមនុស្សអាចយករបស់ដែលគ្មានវិញ្ញាណ ដូចជាទឹក ព្រួញ និងឈើ មកតម្រង់ តម្រូវ និងច្នៃប្រឌិតតាមចិត្តចង់បាន ហេតុអ្វីបានជាមនុស្សដែលមានវិញ្ញាណ មានចិត្តគំនិត មិនអាចទូន្មានចិត្តខ្លួនឯង មិនអាចកែប្រែខ្លួនឯង ដើម្បីរំលត់ទុក្ខបានទៅវិញ?"*

គិតដូច្នេះហើយ សាមណេរក៏សុំអនុញ្ញាតពីព្រះសារីបុត្រ ត្រលប់ទៅវត្តមុន ដើម្បីចូលទៅកាន់កុដិ និងចម្រើនវិបស្សនាកម្មដ្ឋាន។ ដោយសារបារមីរបស់សាមណេរ ព្រះឥន្ទ្របានបញ្ជាឲ្យទេវតា និងធម្មជាតិនៅស្ងៀមស្ងាត់ (សូម្បីតែសត្វបក្សីក៏មិនឲ្យយំ) ដើម្បីកុំឲ្យរំខានដល់ការចម្រើនធម៌របស់លោក។ ចំណែកព្រះពុទ្ធក៏ទ្រង់បានជួយដោយការសួរសំណួរស្កាត់ផ្លូវព្រះសារីបុត្រនៅឯក្លោងទ្វារវត្ត ដើម្បីពន្យារពេលកុំឲ្យព្រះសារីបុត្រចូលទៅរំខានសាមណេរ។ ទីបំផុត បណ្ឌិតសាមណេរអាយុ ៧ ឆ្នាំអង្គនោះ ក៏បានសម្រេចជា **ព្រះអរហន្ត**។ ក្រោយមក ព្រះពុទ្ធក៏បានត្រាស់សម្តែងព្រះគាថាខាងលើនេះឡើងដល់ភិក្ខុទាំងឡាយ។

## សេចក្តីអត្ថាធិប្បាយយ៉ាងក្បោះក្បាយ

អត្ថន័យស្នូលនៃព្រះគាថានេះ គឺផ្តោតទៅលើ **"ការទូន្មានខ្លួនឯង" (អត្តទមនៈ)**។

 * **អ្នកដឹកទឹក ពត់ព្រួញ និងជាងឈើ៖** តំណាងឲ្យការខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់មនុស្ស ក្នុងការគ្រប់គ្រងធម្មជាតិ ឬវត្ថុក្រៅខ្លួន។ មនុស្សមានការអត់ធ្មត់ ប្រើប្រាស់បញ្ញា និងឧបករណ៍ ដើម្បីកែច្នៃរបស់រឹង (ឈើ) របស់វៀច (ព្រួញ) និងរបស់ដែលហូរតាមទីទាប (ទឹក) ឲ្យមានប្រយោជន៍បាន។

 * **បណ្ឌិតទូន្មានខ្លួនឯង៖** ព្រះពុទ្ធចង់ដាស់តឿនថា ការកែច្នៃវត្ថុក្រៅខ្លួន ទោះពូកែយ៉ាងណាក៏មិនប្រសើរស្មើនឹង **"ការកែច្នៃចិត្តខ្លួនឯង"** នោះទេ។ ចិត្តរបស់មនុស្សតាមធម្មតាតែងតែរពឹស ហូរទៅតាមអារម្មណ៍ (លោភៈ ទោសៈ មោហៈ) ដូចជាទឹក ឬវៀចវេរដូចជាព្រួញដែលមិនទាន់ពត់។ អ្នកប្រាជ្ញ ឬបណ្ឌិតពិតប្រាកដ គឺមិនមែនគ្រាន់តែពូកែខាងគ្រប់គ្រងអ្នកដទៃ ឬកែច្នៃវត្ថុក្រៅខ្លួននោះទេ តែគឺជាអ្នកដែលចេះប្រើប្រាស់ **សតិ និង បញ្ញា** ធ្វើជាឧបករណ៍សម្រាប់ពត់តម្រង់ចិត្តខ្លួនឯង ឲ្យដើរលើផ្លូវត្រូវ (សីល សមាធិ បញ្ញា) ទាល់តែបានសម្រេចនូវសេចក្តីស្ងប់។

## ឧទាហរណ៍បញ្ជាក់ក្នុងជីវិតជាក់ស្តែង

ដើម្បីឲ្យកាន់តែងាយយល់ យើងអាចប្រៀបធៀបមកកាន់ជីវិតរស់នៅប្រចាំថ្ងៃរបស់យើង៖

### ឧទាហរណ៍ទី ១៖ ការកែប្រែទម្លាប់អាក្រក់ (ដូចការទប់ទឹក)

 * យុវជនម្នាក់មានទម្លាប់ខ្ជិលច្រអូស និងចូលចិត្តលេងទូរស័ព្ទរហូតដល់យប់ជ្រៅ ធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់ការសិក្សា។ ចិត្តរបស់គាត់ហូរទៅតាមសេចក្តីសុខស្រួលមួយពេល ដូចជាទឹកដែលហូរចុះទីទាប។ ថ្ងៃមួយ គាត់ភ្ញាក់រលឹក (មានស្មារតីជាបណ្ឌិត) គាត់ក៏ផ្តើម **ទូន្មានខ្លួនឯង** ដោយដាក់វិន័យមិនលេងទូរស័ព្ទក្រោយម៉ោង ៩ យប់ ហើយងើបពីព្រលឹមដើម្បីអានសៀវភៅ។ ការទប់ចិត្តមិនឲ្យធ្វើតាមទម្លាប់ចាស់ គឺដូចជាការទប់ទឹក និងបង្ហូរទឹកទៅកាន់ស្រែដែលស្រេកឃ្លាន (បង្ហូរចិត្តទៅរកចំណេះដឹង)។

### ឧទាហរណ៍ទី ២៖ ការគ្រប់គ្រងកំហឹង (ដូចជាងពត់ព្រួញ)

 * បុគ្គលម្នាក់ជាមនុស្សឆេវឆាវ ពេលគេនិយាយប៉ះពាល់បន្តិច ក៏ខឹងសម្បារជេរប្រទេចគេ (ចិត្តវៀចវេរ ដូចព្រួញវៀច)។ ប៉ុន្តែពេលគាត់យល់ពីធម៌ គាត់ក្លាយជាបណ្ឌិត។ ពេលមានគេធ្វើឲ្យខឹង ម្តងនេះគាត់មិនតបតភ្លាមៗទេ គាត់ដកដង្ហើមវែងៗ ប្រើសតិដើម្បីរំលត់កំហឹង និងប្រើហេតុផលដោះស្រាយបញ្ហា។ ការយកសតិមកដុតកម្តៅកិលេស (កំហឹង) ហើយពត់ចិត្តឲ្យត្រឡប់មកត្រង់ (ជាចិត្តមេត្តា និងអត់ធ្មត់) វិញ គឺប្រៀបបាននឹងអ្នកធ្វើព្រួញ ដែលយកព្រួញទៅអាំងភ្លើង រួចពត់ឲ្យត្រង់ល្អអញ្ចឹងដែរ។

### ឧទាហរណ៍ទី ៣៖ ការកសាងអនាគត (ដូចជាងឈើ)

 * ឈើមួយដុំ បើយើងទុកចោល វាគ្រាន់តែជាកំណាត់ឈើគ្មានតម្លៃ ឬទុកត្រឹមដុតធ្វើអុស។ តែបើជាងឈើយកវាមកចាំង សិត កាត់ វានឹងក្លាយជាតុ ទូ ឬកៅអីដ៏មានតម្លៃ។ ដូចគ្នានេះដែរ ជីវិតរបស់យើងម្នាក់ៗ បើបណ្តែតបណ្តោយតាមព្រហ្មលិខិត មិនខំប្រឹងប្រែង វាក៏គ្មានតម្លៃអ្វីធំដុំទេ។ តែបើយើងជាបណ្ឌិត យើងនឹងយក **ការអប់រំ និងវិន័យ** មកចាំងពត់ទូន្មានខ្លួនឯង ឲ្យក្លាយជាធនធានមនុស្សដ៏មានតម្លៃក្នុងសង្គម។

**សរុបសេចក្តីមក៖** ព្រះគាថានេះបង្រៀនយើងថាមិនត្រូវបណ្តែតបណ្តោយជីវិត និងចិត្តគំនិតឲ្យហូរទៅតាមយថាកម្មនោះទេ។ យើងត្រូវចេះធ្វើជាម្ចាស់លើខ្លួនឯង ត្រូវចេះអប់រំ និងពត់តម្រង់ចិត្តខ្លួនឯង ព្រោះការឈ្នះចិត្តខ្លួនឯង និងការទូន្មានខ្លួនឯងបាន គឺជាជ័យជម្នះដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតរបស់បណ្ឌិត។

អាត្មាភាពសូមលើកយកអត្ថន័យនៃព្រះគាថា **"អត្តានំ ទមយន្តិ បណ្ឌិតា" (បណ្ឌិតតែងទូន្មានខ្លួនឯង)** មកពង្រីកសេចក្តី និងអត្ថាធិប្បាយបន្ថែមឲ្យកាន់តែស៊ីជម្រៅ ដោយផ្សារភ្ជាប់នឹងទស្សនៈវិជ្ជាព្រះពុទ្ធសាសនា និងចិត្តសាស្ត្រ៖

## ១. ហេតុអ្វីបានជាការទូន្មានខ្លួនឯង ជារឿងពិបាក និងសំខាន់បំផុត?

ព្រះពុទ្ធសាសនាចាត់ទុក "ចិត្ត" គឺជារបស់ដែលលឿនបំផុត គ្មានរូបរាង និងងាយរងការអូសទាញបំផុត។ ទឹក ព្រួញ និងឈើ គឺជារបស់ខាងក្រៅ (រូបធម៌) ដែលយើងអាចមើលឃើញ និងប៉ះពាល់បាន ដូច្នេះទោះបីជាពិបាកយ៉ាងណា ក៏យើងអាចបង្កើតឧបករណ៍មកកែច្នៃវាបានដោយងាយ។

ផ្ទុយទៅវិញ ធម្មជាតិនៃចិត្តមនុស្ស (នាមធម៌) តែងតែហូរចុះទៅរកកិលេស (សេចក្តីលោភលន់ កំហឹង និងការវង្វេង) ជានិច្ច។ ការទូន្មានខ្លួនឯង គឺជាការប្រឆាំងនឹងខ្សែទឹកនៃចំណង់ខ្លួនឯង។ បុគ្គលដែលអាចយកឈ្នះសត្រូវរាប់ម៉ឺននាក់នៅលើសមរភូមិ មិនទាន់ហៅថាជាអ្នកឈ្នះដ៏ឆ្នើមទេ តែបុគ្គលដែលយកឈ្នះចិត្តខ្លួនឯងបាន ទើបជាអ្នកឈ្នះដ៏ពិតប្រាកដ។

## ២. យន្តការនៃការទូន្មានខ្លួនឯង តាមផ្លូវព្រះពុទ្ធសាសនា (ត្រៃសិក្ខា)

ដើម្បីទូន្មានខ្លួនឯងឲ្យក្លាយជាបណ្ឌិតបាន ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធបានផ្តល់នូវឧបករណ៍ដ៏មុតស្រួចចំនួន ៣ យ៉ាង ដែលហៅថា **ត្រៃសិក្ខា** សម្រាប់យកមកកែច្នៃជីវិត៖

 * **សីល (ការទូន្មានកាយ និងវាចា)៖** ប្រៀបដូចជាអ្នកជីកប្រឡាយទប់ទឹក។ សីលគឺជាវិន័យ ឬព្រំដែនដែលជួយទប់អាកប្បកិរិយា និងពាក្យសម្តីរបស់យើង មិនឲ្យហូរទៅរកការបៀតបៀនអ្នកដទៃ។ បើគ្មានសីលជាមូលដ្ឋានទេ យើងមិនអាចគ្រប់គ្រងចិត្តបានឡើយ។

 * **សមាធិ (ការទូន្មានចិត្តឲ្យស្ងប់)៖** ប្រៀបដូចជាជាងពត់ព្រួញដែលត្រូវកាន់ព្រួញឲ្យនឹងថ្កល់សិន ទើបពត់បាន។ សមាធិគឺជារបៀបនៃការចងចិត្តដែលរាយមាយ ឲ្យមកនៅមូលត្រង់តែមួយ កាត់បន្ថយការខ្វល់ខ្វាយ និងធ្វើឲ្យចិត្តមានថាមពលរឹងមាំ ទប់ទល់នឹងអារម្មណ៍ដែលចូលមកប៉ះទង្គិច។

 * **បញ្ញា (ការកាត់ផ្តាច់សេចក្តីល្ងង់ខ្លៅ)៖** ប្រៀបដូចជាកាំបិតរណាររបស់ជាងឈើ ដែលកាត់ចោលនូវសាច់ឈើដែលមិនត្រូវការ។ បញ្ញាគឺជារបៀបមើលឃើញការពិតនៃជីវិត (អនិច្ចំ ទុក្ខំ អនត្តា) និងជួយកាត់ផ្តាច់នូវឫសគល់នៃកំហឹង សេចក្តីលោភលន់ និងគំនិតអវិជ្ជមានទាំងឡាយចេញពីសន្តានចិត្ត។

## ៣. លទ្ធផលរវាងការកែច្នៃវត្ថុក្រៅខ្លួន និង ការកែច្នៃខ្លួនឯង

 * **ការកែច្នៃវត្ថុខាងក្រៅ៖** ជាងឈើ អ្នកពត់ព្រួញ និងអ្នកដឹកទឹក ធ្វើការងាររបស់ពួកគេដើម្បីទទួលបានប្រយោជន៍ខាងសម្ភារៈ ភាពងាយស្រួល និងការរស់រានមានជីវិតក្នុងលោកនេះ។ ប៉ុន្តែសេចក្តីសុខដែលបានពីសម្ភារៈទាំងនេះ គឺជារបស់បណ្តោះអាសន្ន។

 * **ការកែច្នៃខ្លួនឯង៖** បណ្ឌិតដែលខិតខំទូន្មានចិត្តខ្លួនឯង គឺដើម្បីទទួលបាននូវ **"សន្តិភាពផ្លូវចិត្ត"**។ នៅពេលដែលចិត្តត្រូវបានអប់រំបានល្អហើយ ទោះបីជាត្រូវរស់នៅក្នុងកាលៈទេសៈលំបាក ជួបមនុស្សអាក្រក់ ឬបាត់បង់ទ្រព្យសម្បត្តិ ក៏ចិត្តនោះមិនរងទុក្ខសោកឡើយ។ នេះគឺជាសេចក្តីសុខដែលមិនពឹងផ្អែកលើសម្ភារៈខាងក្រៅ។

**សេចក្តីសន្និដ្ឋាន៖**

ព្រះគាថានេះ គឺជាសារដាស់តឿនមួយកុំឲ្យមនុស្សយើងរវល់តែចំណាយពេលពេញមួយជីវិត ដើម្បីព្យាយាមកែប្រែមនុស្សជុំវិញខ្លួន ឬកែប្រែពិភពលោកខាងក្រៅ រហូតភ្លេចត្រលប់មកកែប្រែ និងអប់រំចិត្តខ្លួនឯងដែលជាប្រភពពិតប្រាកដនៃសេចក្តីសុខ និងសេចក្តីទុក្ខ។

តើនៅក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃរបស់អ្នក តើអ្នកធ្លាប់ជួបប្រទះឧបសគ្គអ្វីខ្លះនៅពេលដែលអ្នកព្យាយាមអប់រំ ឬទូន្មានចិត្តខ្លួនឯងមិនឲ្យខឹង ឬមិនឲ្យចុះចាញ់នឹងភាពខ្ជិលច្រអូស?

ការសិក្សាស្វែងយល់ពីព្រះគាថាធម្មបទទី ៨០ និងសាច់រឿងរបស់បណ្ឌិតសាមណេរ មិនត្រឹមតែជាការរៀនសូត្រផ្នែកសាសនាប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាថែមទាំងផ្តល់នូវអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងធំធេង និងជាក់ស្តែងសម្រាប់ការរស់នៅប្រចាំថ្ងៃផងដែរ៖

## អត្ថប្រយោជន៍សំខាន់ៗនៃការសិក្សាព្រះគាថា និងសាច់រឿងនេះ

 * **១. ការយល់ដឹងពីតម្លៃនៃការគ្រប់គ្រងខ្លួនឯង (Self-Mastery)៖** សាច់រឿងនេះបង្រៀនយើងឱ្យដឹងថា ជ័យជម្នះដ៏ធំបំផុតមិនមែនជាការយកឈ្នះលើធម្មជាតិ ឬយកឈ្នះអ្នកដទៃនោះទេ តែគឺជាការឈ្នះលើចិត្តខ្លួនឯង។ ការចេះគ្រប់គ្រងអារម្មណ៍ កំហឹង និងចំណង់ គឺជាគ្រឹះនៃភាពជោគជ័យ និងសេចក្តីសុខដ៏ពិតប្រាកដ។

 * **២. ការផ្លាស់ប្តូរផ្នត់គំនិត (Mindset Shift)៖** ជាទូទៅ យើងតែងតែចំណាយពេល និងធនធានជាច្រើនដើម្បីកែច្នៃវត្ថុខាងក្រៅ (ការងារ ផ្ទះសម្បែង សម្ភារៈ) ឱ្យបានល្អឥតខ្ចោះ។ ព្រះគាថានេះជួយដាស់ស្មារតីយើងឱ្យងាកមកចាប់អារម្មណ៍កែច្នៃ និងដុសខាត់ **"ចិត្ត"** របស់ខ្លួនឯងវិញ ព្រោះចិត្តដែលបានអប់រំល្អហើយ ទើបនាំមកនូវសន្តិភាពផ្លូវចិត្តដែលមិនរង្គោះរង្គើ។

 * **៣. ការលើកទឹកចិត្តមិនកំណត់វ័យ (Age is No Barrier to Wisdom)៖** តាមរយៈតួអង្គបណ្ឌិតសាមណេរដែលមានអាយុត្រឹមតែ ៧ ឆ្នាំ បង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ថា បញ្ញា និងការយល់ដឹងមិនអាស្រ័យលើអាយុនោះទេ។ កុមារ យុវជន ឬមនុស្សចាស់ សុទ្ធតែអាចអភិវឌ្ឍខ្លួនក្លាយជាអ្នកប្រាជ្ញបាន ប្រសិនបើមានការសង្កេត ពិចារណា និងការប្តេជ្ញាចិត្តត្រឹមត្រូវ។

 * **៤. ភាពជាអ្នកដឹកនាំជីវិតខ្លួនឯង (Self-Leadership)៖** ដូចជាអ្នកដឹកទឹកដែលបង្ហូរទឹកទៅកាន់ទិសដៅដែលគេចង់បាន បុគ្គលដែលបានសិក្សាគាថានេះនឹងចេះកំណត់ទិសដៅជីវិតខ្លួនឯង ចេះដាក់វិន័យ និងដឹកនាំខ្លួនឯងឱ្យដើរលើគន្លងដែលត្រឹមត្រូវ ដោយមិនបណ្តែតបណ្តោយជីវិតឱ្យហូរទៅតាមយថាកម្មនោះឡើយ។

 * **៥. ការកាត់បន្ថយការបន្ទោសអ្នកដទៃ (Taking Responsibility)៖** នៅពេលយើងយល់ថា អ្វីៗកើតចេញពីការទូន្មានចិត្តខ្លួនឯង យើងនឹងឈប់ទាមទារ ឬបន្ទោសបរិយាកាស អ្នកដទៃ ឬព្រហ្មលិខិតនៅពេលជួបបញ្ហា ប៉ុន្តែយើងនឹងងាកមកកែតម្រូវចំណុចខ្វះខាតរបស់ខ្លួនឯង ហើយទទួលខុសត្រូវលើជោគវាសនាខ្លួនឯងទាំងស្រុង។

សរុបមក ព្រះគាថានេះគឺជាកញ្ចក់ឆ្លុះបញ្ចាំងមួយដ៏មានឥទ្ធិពល ដែលជួយឱ្យយើងមើលឃើញពីសក្តានុពលនៃការអភិវឌ្ឍខ្លួនពីខាងក្នុង ដែលមានតម្លៃមិនអាចកាត់ថ្លៃបាន។

#motivation #mentalhealth #tepchansarin #ព្រះគាថាធម្មបទទី៨០ #Buddhism